NASA SpaceX’e ISS’ye üç mürettebat görevi için 946 milyon dolar daha verdi

NASA, uzay istasyonuna (ISS) insan taşıyan uçuşları sürdürmek amacıyla SpaceX şirketine yeni bir sözleşme değişikliğiyle 946 milyon dolar ayırdığını ve bu anlaşmanın 2030 yılına kadar geçerli olacağını açıkladı. Kurumun 18 Eylül tarihli resmi duyurusuna göre, bu değişiklikle SpaceX’in NASA ile yaptığı Ticari Mürettebat Taşıma Yeteneği (CCtCap) sözleşmesi kapsamındaki toplam görev sayısı 17’ye yükseldi.

Duyuru, uzay istasyonuna düzenli olarak mürettebat sevkiyatını en az dört yıl daha sürdürmek isteyen ajansın, ticari uzay uçakları sektöründeki iki ortaklı yapısını koruma kararının bir yansıması olarak değerlendirildi. NASA yetkilileri, bu adımın ajansa ISS’ye erişimi sağlayan benzersiz iki ticari ortağından yararlanmayı sağladığını belirtti.

Ticari Mürettebat Programı’nın Arka Planı

NASA’nın bugün sözleşme değişikliği yaptığı diğer ticari ortak Boeing’dir. Her iki şirket de NASA tarafından 2014 yılında CCtCap kapsamında anlaşma imzaladı. Ajans, bu iki şirkete, 2011 yılında emekliye ayrılan uzay mekik programının taşıyıcı rolünü üstlenmeleri için yüklenmişti.

SpaceX, bu zorluğu Crew Dragon kapsülü ve Falcon 9 roketiyle aşmış; ilk insanlı uçuşunu Mayıs 2020’de Crew-8 görevinde gerçekleştirmişti. NASA, söz konusu sistemi operasyonel görevler için Kasım 2020’de onayladı ve şirket o tarihten bu yana toplam 11 mürettebat uçuşunu tamamladı.

Bu değişiklik, SpaceX’in ticari mürettebat taşıma yeteneği sözleşmesi kapsamındaki toplam görev sayısını 17’ye çıkarıyor ve NASA’nın ISS’ye erişimini sağlayan iki benzersiz ticari ortağından yararlanmasını sağlıyor.

NASA Yetkilileri

Ajans, şu anda Crew-12 olarak bilinen 12. görevi sürdürmekte ve Ekim’in erken dönemlerinde gerçekleşmesi beklenen Crew-13 uçuşuna hazırlanmaktadır. Yeni sözleşme değişikliği SpaceX’i Crew-17’ye kadar götürürken, şirketin CCtCap çerçevesindeki toplam sözleşme değerinin 5,92 milyar dolara ulaşması öngörülüyor.

Boeing’in Zorlu Süreci

Boeing ise daha zorlu bir süreç geçirdi. Crew Dragon kapsülü ilk insanlı test görevini Haziran 2024’te gerçekleştirmiş; ancak işler planlandığı gibi gitmemişti. Starliner, yörüngedeki laboratuvara giderken arıza ve diğer sorunlarla karşılaştı ve göreve ait iki mürettebat üyesi — NASA’dan Suni Williams ile Butch Wilmore — Ekim ayında Crew Dragon kapsülüyle dünyaya geri döndü.

NASA, Starliner’i operasyonel mürettebat görevleri için henüz onaylamadı ve kapsülün ne zaman yeniden uçacağı belirsizliğini koruyor. Ancak ajansın ticari mürettebat planlarının bir parçası olmaya devam ettiği, Cuma günü yapılan güncellemeyle de teyit edildi.

ISS’nin Emekliye Ayrılması ve Gelecek Planları

NASA ve uluslararası ortakları, ISS’in 2030’un sonlarında veya 2031’in başında emekliye ayrılmasını planlıyor; ancak ABD Kongresi operasyonların 2032 yılına kadar uzatılması için baskı yapıyor.

Ajans, ISS’nin kullanım dışına çıkmasının ardından da insan taşıyan yörünge araçlarına ihtiyaç duyacağını öngörüyor. NASA, kendi astronotlarının ve belki de çeşitli diğer yolcuların varacağı ticari uzay istasyonlarının gelişimini teşvik ediyor.

Buna rağmen Crew Dragon’un bu gelecekteki istasyonların faaliyete geçmesi durumunda hizmette kalması beklenmiyor. SpaceX, kapsülü 2030 civarında emekliye ayırmayı planlıyor ve görevlerini (ayrıca şirketin diğer uzay uçuşu sistemlerinin büyük kısmının sorumluluklarını) tamamen yeniden kullanılabilir Starship mega roketine devredecek.