5 Ekim 1962’de, Avrupa Güney Gözlemevi (ESO), kuzey yarımküredeki tüm büyük yer tabanlı teleskoplara eşit bir denge getirmek amacıyla Şili’nin yüksek çölüne astronomik gözlem tesisleri kurmak için kuruldu. On altı ülkenin katıldığı hükümetlerarası bir araştırma kuruluşu olan ESO, bu sayede insanlığın daha önce hiç gözlemediği gökyüzünün sırlarını çözümlemeye başladı.
Gözlemevinin kuruluşundan bu yana bilim dünyası büyük gelişmeler yaşadı. Bu teleskolar sayesinde bilim insanları öte gezegenler keşfetti, evrenin en eski yıldızlarından birini belirledi ve evrenin hızlanarak genişlediğine dair kanıtlar sundu. ESO’nun kurulumuyla birlikte, yüzyıllardır gökyüzünü yalnızca kuzeyden inceleyen insanlık, güney yarımküreye ait gök cisimlerini de düzenli olarak gözlemeye başladı.
Gözlemevinin Doğuşu ve Konumu
Avrupa Güney Gözlemevi, Şili’nin kurak Atacama çölünün yüksekliklerinde, astronomik gözlem için neredeyse ideal koşulları sunan bir vaha niteliği taşır. Buradan gece gökyüzüne 7.900 feet ile 16.700 feet (2.400 ile 5.100 metre) arasındaki yüksekliklerden, neredeyse bozulmamış bir temizlikle bakılabilir.
Günümüzde ESO olarak bilinen kuruluş, eskiden “Avrupa Güney Yarımkürede Astronomik Araştırma Örgütü” (European Organisation for Astronomical Research in the Southern Hemisphere) adını taşıyordu. Aslında birden fazla teleskopyu içeren büyük gözlemevlerinden oluşan bir ağ işlevi gören ESO, astronomik araştırmalar için ondan fazla ülkenin desteğiyle faaliyet gösteriyor.
Teknik Öncülük ve İnovasyon
ESO, teleskop gözlemlerinde atmosferik bozmayı gidermek amacıyla şekil değiştiren bürünemeler (deformable mirrors) ile lazer rehber-yıldızlarının kullanımını ilk kez hayata geçiren kuruluş oldu. Bu teknolojik gelişmeler, yıldızlardan ve galaksilerden gelen ışığın daha keskin ve net bir şekilde toplanmasını sağladı.
Gözlemevinin ilk teleskopu 1966 yılında La Silla alanında hizmete girdi. Bugün kuruluş, yılda ortalama yaklaşık 1.800 proposal (teleskop kullanım talebi) alıyor ve bu talepler arasından en değerli gözlemler seçilerek icra ediliyor.
Gözlemevleri Ağı
ESO’nun gözlemevleri arasında, görünür ve kızılötesi ışınla astronomi yapan Very Large Telescope (Büyük Teleskop) ile VISTA teleskopyusunu barındıran La Silla bulunuyor. Diğer ESO alanları arasında iki ESO teleskopyusuyla birlikte üye ülkelerin de diğer teleskolarını ev sahipliği yapan bir bölge ve dev radyo teleskopusu ALMA’ya (Atacama Large Millimeter/submillimeter Array) ev sahipliği yapan Chajnantor platosu yer alıyor.
Bunların yanı sıra, Cerro Armazones tepesinde inşa edilen teleskop tamamlandığında dünyanın en büyük görünür ve kızılötesi ışık kullanan yer tabanlı teleskopusu olacak. 128 foot (39 metre) çapında ana aynaya sahip olan bu dev tesis, öte gezegenleri inceleyecek ve potansiyel olarak yaşanabilir dünyalar arayacak.
ESO yetkilileri, teleskopusun evrenin en uzak köşelerini de araştıracak, çok erken dönemdeki galaksilerin özelliklerini ortaya çıkaracak ve karanlık maddenin doğasını çözecek. Bu sayede insanlığın evren hakkındaki anlayışı yeni bir boyuta taşınması bekleniyor.
Henüz yorum yok