Astronomlar, ölen bir beyaz cüce yıldızın saçtığı kalıntıların birikmesiyle oluşmuş olabileceği belirtilen, Jupiter benzeri bir gezegen potansiyel olarak tespit etti. Warwick Üniversitesi öncülüğündeki ekip tarafından incelenen HS 0209+0832 adlı beyaz cücenin atmosferindeki olağanüstü bileşim, NASA‘ya ait Hubble Uzay Teleskobundan 25 yıllık verilerin yeniden analiz edilmesine yol açtı.
universetoday sitesinde yayımlanan habere göre; Cetus takımyıldızında, yaklaşık 270 ışık yılı uzaklıkta yer alan HS 0209+0832’nin atmosferinde çinko, bakır, alüminyum, silikon ve titanyum bulunuyor. En önemlisi, ekip bu atmosferde Güneşimizden 1000 kereden fazla düzeyde nadir toprak elementi olan niobyum tespit etti.
Ekip, Nature Astronomy dergisinde yayımlanan makalede, en olası açıklamanın beyaz cücenin (HS 0209+0832), yıldızın ölümü sırasında oluşan yeni bir malzeme diskinden yoğunlaşmış, ikinci nesil dev bir gezegeni beslediği yönünde olduğunu belirtti. Warwick Üniversitesi’nin aktardığına göre; bu buluş, beyaz cüceler etrafında oluşabilecek ikinci nesil gezegenlere dair ilk kanıt niteliğinde.
“Niobyum gibi elementlerin şimdi ikinci nesil gezegenlerden birikmenin işaretleri olarak kullanılabileceğini biliyoruz,” diye yazdı makalenin baş yazarı ve Birleşik Krallık’taki Warwick Üniversitesi’nde fizik alanında doktora öğrencisi olan Jamie Williams, e-posta yoluyla. “Bu nedenle Hubble ile daha sıcak beyaz cüceleri gözlemek, daha fazla aday tespit edebilir,” dedi.
Araştırmacılar, Hubble’ın arşiv verilerini ve FUSE (Far Ultraviolet Spectroscopic Explorer) teleskobunu ayrıca NASA’nın TESS (Transiting Exoplanet Survey Satellite) uygarını kullanarak, söz konusu gezegenin yalnızca 4.4 günlük son derece kısa bir yörüngede HS 0209+0832 etrafında döndüğünü buldu.
Özellikle bu keşif, yakın yörüngeli gezegenlerin beyaz cüceler etrafında yıldızın hidrojen yaktığı ana diziden sonra oluşabileceğini gösteriyor.
Onlarca yıldır astrofizikçiler, bir gezegenin bir yıldız artığından ortaya çıkmasının mümkün olup olmayacağını tartışıyor; bu tespit ise bunun ilk kez gerçekleştiği anlamına geliyor. Bu sonuç, hatta ölüm aşamalarında güneş benzeri yıldızların, sınırlı yaşanabilirlik sunabilecek gezegenler üretebileceği fikrine kapı açıyor.
Niobyum konusundaki kesin kanıt ise şu şekilde açıklanıyor: Niobyum, güneş sistemimizde bulunuyor ve takıda (müzik aletlerinde) ve tıp görüntüleme cihazlarında dahil olmak üzere birçok alanda kullanılıyor; ancak Hubble’ın HS 0209+0832 sisteminde bulduğu miktar bir gezegenin yıldızın doğuşundan değil, ölümü sırasında fışkıran malzemeden oluştuğuna işaret ediyor.
Nadir Nükleer Süreç
Niobyum ve demirden daha ağır diğer elementler, yıldızların çekirdeklerinde termonükleer füzyonla oluşmuyor; bunun yerine bu ağır elementler ancak ölen yıldızların içinde kısa süreyle ortaya çıkan egzotik koşullarda sentezlenebilir. Bu büyük miktarlarda niobyumun bu beyaz cücede nasıl oluşmuş olabileceği, demirden daha ağır elementlerin oluşturulmasını sağlayan yavaş nötron yakalama süreciyle belirleniyor; böyle elementler s-süreci adı verilen süreçte hafif elementlerin ardışık olarak nötron yakalamasıyla daha ağır elementlere dönüşüyor.
Niobyumun varlığı, bu ölüm sancısının ve ölen yıldızın iç organlarının uzaya püskürtülmesinin bir işaretidir; benzer bir süreçte kayalık ikinci nesil gezegenler de oluşabilir. “İkinci nesil gezegenlerden kaç tane olduğu konusunda yeterli istatistiğimiz yok,” diyor Williams, ancak HS 0209+0832 güneş benzeri bir yıldızdan oluştuğu için bu tür gezegenlerin birçok yıldız etrafında oluşması mümkün olabilir.
Yakın Yörüngeli Gezegen
Bir beyaz cüce soğudukça, onlarca milyar yıl boyunca aynı sıcaklıkta kalacak; böylece yakın yörüngeli bir kayalık gezegen, kendi Dünya’mızdan çok daha uzun süre yaşanabilir bölgede kalabilir. Böyle gezegenlerin, ölen yıldızdan ortalama yalnızca 2.7 milyon km uzaklıkta olması gerekir; ancak teorik olarak bu kayalik gezegenler onlarca milyar yıl boyunca yaşanabilir olabilir.
Yine de beyaz cüce, özellikle görünür dalga boylarında Güneş’ten çok daha sönük olacak ve onlarca milyar yıl boyunca sıcak kalabilir. Aslında kendi güneşimiz nihayetinde dev bir yeşil yıldız evresine girecek ve beyaz cüce olarak hayatını tamamlayacak; bu da bizim kendi ikinci nesil gezegenimizi tohumlayabilecek kendi s-süreçlerimizi oluşturacak. Ancak o zamanlar, Dünya’mız ya genişleyen dev güneşimiz tarafından yutulmuş ya da yıldızımızın son oyunuyla tanınmayacak kadar kavrulmuş olarak uzak bir anı olmuş olacak.
Bahçe çeşidi bir beyaz cüce tarafından canlandırılan yaşanabilir bir gezegen içinse; beyaz cüce, gezegeni ısıtmak için yeterli olacaktır, ancak orada hayatın başlaması zor olabilir çünkü muhtemelen Dünya ile aynı molekülleri almayacaktır.
Henüz yorum yok