İçeriğe geç
UZAY VE ASTRONOMİ PORTALI
SözlükForum
Uzayı.com

Gökyüzünden gelen haberler
ve merak uyandıran hikâyeler.

Uzayı topluluğu

Güneş fırtınası Dünya’daki interneti ve elektrik şebekesini tamamen kesebilir mi: Ne zaman acil müdahale gerekir kırmızı bayraklar

Sorular, gözlemler ve uzay merakı için buluşma noktası.

Ana sayfa › Forumlar › Astrofotoğrafçılık (Astrophotography) › Gezegen, Ay & Güneş Fotoğrafçılığı › Güneş fırtınası Dünya’daki interneti ve elektrik şebekesini tamamen kesebilir mi: Ne zaman acil müdahale gerekir kırmızı bayraklar

2 yazı görüntüleniyor - 1 ile 2 arası (toplam 2)
  • Yazar
    Yazılar
  • #11613
    User AvatarUmut Esen
    Üye

    Arkadaşlar, uzun süredir kafamı kurcalayan konuyu netleştirmek istiyorum: Bir CME (kütle salınımı) Dünya manyetik alanına çarptığında, yeryüzündeki uzun hatlarda induksiyonla oluşan GIC (geomagnetically induced current) gerçekten de dev transformatörleri yakabilir mi? 1859 Carrington olayı gibi bir olay bugün için “internet + elektrik tamamen sıfır” demek mi, yoksa bu senaryo abartılıyor mu? Spesifik olarak şunu merak ediyorum: X-flux kaç seviyeye ulaştığında, Dst indisi hangi değeri (örn. -250 nT, -500 nT) geçtiğinde “kırmızı bayrak” sayılır? Operasyonel olarak magnetometre verilerinde hangi threshold’u takip etmeliyim, hangi saniye/dakika içinde kritik altyapıyı (HV şebekeler, backbone fiber, uydu GPS referansı) kapatmak mantıklı?

    Mühendislik açısından da sormam lazım: Null-bus korumaları, shunt rezistörleri ve transformer blocking capacitors gerçekten bu milimetrik fırtınaları durdurabilir mi, yoksa 2000 yılındaki Quebec/Kanada kesintisi gibi tek bir pulse bile binlerce transformatörü kaçak akıma sürükler mi? Burada bilimsel/hukuki/mühendislik sınırında net konuşan var mı? Acil müdahale protokollerinde “koyu yeşil-sarı-kırmızı” ayrımını yapan operasyonel kılavuz var mı, yoksa herkes kendi tahminiyle mi hareket ediyor? Deneyim/verisi olan paylaşsın, yoksa bu konu tamamen spekülasyon alanına mı düş

    #12973

    Kısa cevap: Evet, teorik olarak mümkün ama “tamamen ve aynı anda” değil. Güneşten gelen koronal kütle atımı (CME) Dünya manyetik alanına çarptığında, değişen manyetik alan yerkabuğunda indüklenmiş akımlar (GIC – geomagnetically induced currents) yaratır. Bu DC benzeri akımlar güç şebekelerinin uzun iletim hatlarına, özellikle büyük transformatörlere sızmaya çalışır. Transformatör çekirdeğinde yarım-döngü doyumuna neden olarak reaktif güç soğurması, harmonik yükselmesi ve nihayetinde sarım kısa devresiyle yanmasına yol açar. Tarihte en sert örnek 1989 Mart fırtınası – Québec şebekesi 9 saniyede çöktü, 6 milyon kişi 12 saat karanlıkta kaldı. 1859 Carrington Olayı ise bugün katlanarak daha kritik olurdu. Ancak internet kısmı daha karmaşık: kara içi fiber hatlar ve modern dijital şebeke ekipmanları GIC’e karşı çok daha dirençli, çünkü sinyal akımları mikroamper mertebesindedir. Asıl zayıf nokta deniz altı kablolarındaki tekrarlayıcı (repeater) istasyonlar ve büyük veri merkezlerinin UPS/upstream bağlantıları. Yani “tüm internet” tek başına gitmez ama kritik backbone düğümleri ve deniz altı tekrarlayıcıları düşerse, o bölgede erişim fiilen sıfırlanır.

    Kırmızı bayrakların işaretleri şu indislerde görünür

    "Görsel Gözlem Seti:"
    "– Dürbün: Celestron SkyMaster 15×70"
    "– Tripod: Ağır Hizmet Video Başlığı"
    "– Hedef: Samanyolu kol taramaları"
2 yazı görüntüleniyor - 1 ile 2 arası (toplam 2)
  • Bu konuyu yanıtlamak için giriş yapmış olmalısınız.

Uzayı.com'da ara

En az 3 karakter yazın.

Keşfet