Mars’ta hava sıcaklığı ve radyasyon astronot elbisesiz ne kadar yaşatır: Maliyet, süre ve yasal yaptırım sınırları

Mars yüzeyinde elbisesiz hayatta kalma süresi tartışmalarında hep “birkaç dakika” denip geçiliyor, ama bu rakamın arkasındaki fiziksel mekanizmaları netleştirmek istiyorum. Tharsis bölgesinde -60°C ortalaması, Hellas Havzasında -30°C’ye çıkabiliyor ama bu sadece termal konfor; asıl kritik nokta, Mars’ın atmosfer basıncının ~700 Pa olması. Bu basınca Marcellin basınç sınırıyla vücut sıvılarının kaynaması (ebullition) ne kadar hızlı gerçekleşiyor? Radyasyon açısından Mars’ta günlük ~0.6 mSv tohum dozu var, ama solmars fırtınalarında ani partikül patlamaları bu değeri 100 kat üstüne çıkarabiliyor. Acaba yarı ömür (LD50) hesaplarında biyoyararlanma ve deri nüfuzu parametrelerini nasıl düzeltiyorsunuz?

Maliyet ve süre boyutunda da kafam takıldı: Bir Orion/Artemis tarzı kurtarma operasyonunun Mars transfer penceresinde maliyet tahmini ne kadar? Ayrıca bu operasyonel senaryoların hukuki çerçevesinde, Uluslararası Uzay Anlaşmasının 7. maddesine göre “uzay aracı kayırıcısı” sorumluluğu Mars yüzeyi gözlemleri için de geçerli sayılıyor mu? Mühendislik sınırı olarak, basınçlı kabin içindeki oksijen satürasyon düşüşüyle bilinç kaybına uğrama eşiğini (PO2 ~40 mmHg) referans alırsak, kaskodsuz maruz kalma süresinin 15-60 saniye aralığında optimize edilmesi mümkün mü?