Zombi Gezegenlerin Mezarlığı: Kendi Güneş Sistemimiz İçin Ürpertici Bir Uyarı

“Bazen ölmek daha iyidir.” Stephen King’in 1989 yapımı Pet Sematary romanının film uyarlamasında, eşsiz Fred Gwynne’in canlandırdığı Jud Crandall’ın unutulmaz sözü kimbyi unutabilir? Görünüşe göre Crandall, King’in en korkutucu kurgusal eserlerinden birinin kalbinde yer alan lanetli Chumash mezarlığı kadar başkalemi bir yerde konuşuyor olabilirmiş.

Çünkü astronomlar, birbiri ardına iki ölü gezegenin, bir zamanlar kendi gezegen komşuları olan kanlı kalıntıların arasında dolaştığı, uzun uzun ölmüş bir yıldız—beyaz cüce—etrafında bu iskeletleri ortaya çıkardı. Kırık gezegenler, Dünya‘dan yaklaşık 1.600 ışık yılı uzakta bulunan J1328−1450 beyaz cücenin etrafındaki toz diskinde belirgin bir boşluk sayesinde görüldü. Bu kalıntılardan biri ortalama bir güneş sistemi asteroidinden daha büyük değilken, diğeri Ay ile cüce gezegen Pluto arasındaki boyutta tahmin ediliyor.

Bu kadar ürpertici değilse, bu hayalet gezegen sistemi, kendi güneş sistemimizin, güneşin kaçınılmaz ölümünden sonraki geleceğine dair kanlı bir uyarı olabilir.

Bu sistemin kalbinde bulunan gibi beyaz cüceler, güneşle aynı kütleye sahip yıldızların çekirdeklerindeki hidrojeni tükettiklerinde oluşur. Bu, artık hidrojeni helyuma çekirdek füzyonu yoluyla birleştirememeleri anlamına gelir; füzyon, bir yıldızı kendi yerçekiminin içeriye doğru baskısına karşı destekleyen dışa doğru itiş gücünü sağlar.
Sonuç olarak yıldızların çekirdekleri çökerken, füzyonun hâlâ sürdüğü dış katmanlar şişer. Bu denilen kırmızı dev evresinde yıldızlar yarıçaplarını yüzlerce kez artırabilir. Güneş’e yaklaşık 5 milyar yıl sonra bu olduğunda, yıldızımız iç gezegenleri—Dünya dahil—yutacak kadar genişleyecektir.

Kırmızı dev evresi, dış katmanların tüketilen gezegenlerin enkazıyla birlikte dağıldığı ve yanıp sönen bir yıldız çekirdeği—artık bir beyaz cüce—dış katmanlarının disk biçimli kalıntılarıyla ve yerlocak gezegen çocuklarıyla çevrili bırakıldığı zaman sona erer. Ancak bu, artık ölmüş olan yıldızın yörüngesinde bir zamanlar dönen tüm gezegenlerin nihai ölümü olmayabilir.

“Yıldızının merkezi dönüşümü geçirdikten sonra gezegenlerin hayatta kalabileceğini uzun süredir biliyorduk; ancak çift toz diski ve potansiyel olarak iki hayatta kalan gezegen parçacığından oluşan karmaşık bir sistemin ilk örneği bu,” dedi Trieste Üniversitesi’nden astronom ve araştırma lideri Nicola Gentile Fusillo, açıklamasında.

Şiddetli yıldız ölümü bu iki gezegeni öldüremez

Bu sistem, son derece kararlı iç ve halka benzeri yapılar arasındaki büyük boşluk nedeniyle diğerlerinden ayrılıyor. Beyaz cüceler etrafında şimdiye kadar bilinen tüm toz diskleri, bu sistemdeki çift yapı gibi değil, tek, düz ve dönen diskler şeklindeydi.

“Sistem, bir gezegen sisteminin sonunu bulduğu şiddetli ve kaotik sürecin nadir bir penceresini sunuyor ve ölü yıldızların, daha önce düşünülenden çok daha karmaşık disk yapılarına sahip olabileceğine işaret ediyor,” Trieste Gözlemevi’nden ekip üyesi Gentile Fusillo’dan alıntılandı.
Ekip, bu benzersiz çift yapının, beyaz cücenin dev yıldız (kırmızı dev) evresinde tamamen buharlaşamadığına dair kanıt olduğunu düşünüyor.

Bu, tıpkı Crystal Lake’in sakinlerinin ve kampçılarının Pamela Voorhees’in oğlunu sonlandıramaması gibi, genişleyen bir yıldızın da bu iki gezegeni sonlandıramayacağı anlamına geliyor.

Bir illüstrasyon, standart kütleselliğe sahip bir yıldız kökenli deliğin yanında kütürlü bir kara delik tohumunu gösteriyor (Görsel kredisi: Fortuna ve Gentile Fusillo)

Araştırmacılar ayrıca yıkılan gezegenlerde bir bileşim çeşitliliğine dair de kanıt buldu. Halka benzeri dış yapıların kimyası, iç yapılarınkinden sapıyordu; bu da tüketilen en az iki gezegenin oldukça farklı bileşimlere sahip olduğuna işaret ediyor.

“Sistem dolayısıyla, kendi sistemimiz dahil olmak üzere gezegen sistemlerinin geleceğinin nasıl görünebileceğine dair dikkate değer bir pencere sunuyor,” açıkladı Lagos-Vilches.

Ekipteki araştırma, 26 Ekim Pazartesi günü Nature Astronomy dergisinde yayımlandı.