Kasım 2026: Bu Ay Gökyüzünde Neler Var?

Satürn, karanlığın çökmesiyle birlikte zaten gözlemlenebilir; uydularının bazı zorlu geçişleri bu ay gerçekleşiyor. Neptün, Saturn’a yakın bir dürüstük nesnesi olurken, Uranüs Boğa takımyıldızında kolay bir hedef. Kasım’ın sonunda Dolancık kümesi Ay’ın önünden geçiyor. Mars ve Jupiter erken sabah gökyüzünü yönetirken, şafaktan bir önceki saat içinde Venüs ve Merkür’e de bakmalısınız.

Neptün ve Satürn, gün batımından sonra gözlem için uygun konumda. Ay boyunca yaklaşık 7° ayrılarak, Neptün İkizler’in güneyinde ve Saturn sınıra hemen diğer tarafında, Ketüs’te yer alıyor. Yalnızca Saturn çıplak gözle gözlemlenebilir, 0,5 kadir parlıyor. 7,7 kadirdeki Neptün ise fark edilmek için dürüstük gerektiriyor.

Satürn’ün bir görüş alanının batısında 7×50 dürüstüğü çevirin ve 4. ve 5. kadir yıldızlardan oluşan bir paralelkenar arayın: 27, 29, 30 ve 33 Piscium. Neptün ay boyunca 29 Psc’nin 3° kuzeydoğusunda. 19’unda hilalin dolgun Ay’ı Neptün’ün konumunun 5° kuzeydoğusunda asılıyor. Bir sonraki gece, Saturn Ay’ın 6° güneyinde.

Ay açıldığında, Saturn gün batımından bir saat sonra doğuda 24° yükseklikte, geçen ayki karşıt konumundan sonra saat 21.00’de 50’ye ulaşıyor. Gece boyu gözlemlenebilir ve Kasım’ın sonunda yerel saatle 02.00’de batıyor. Halkalar görüş çizgimize 6° açıyla eğilmiş ve güney yüzlerini ortaya çıkarıyor. Gezegen teleskopta 19″ genişliğinde ve disk soluk bir sarımsı ton gösteriyor. Atmosferik ayrıntılar, çok iyi koşullarınız yoksa yakalamak zor.

Satürn’ün en parlak yıldızı Titan (8,3 kadir), 8 ve 24 Kasım’da (kuzey) ve 16 Kasım’da (güney) gezegene en yakın konumda. 10. kadir Tethys, Dione ve Rhea daha içerde yörüngede. Dione ve Tethys bu ay Saturn’ün diskinin önünden geçiyor. Bu geçişler ve gölge geçişleri son derece zorlu. Video görüntüleme deneyimine sahip gelişmiş gözlemciler için iyi hedefler. Onların geçiş zamanları hakkında daha fazla detaya bakmak isterseniz Astronomy.com’a uğrayın.

Iapetus, 10 Kasım’da en büyük doğu uzlaşımına ulaşır ve bu sırada Satürn’ün 9,4′ doğusunda yer alır. Uydunun daha koyu yüzü Dünya’ya dönük olur ve parlaklığı 11,9 kadirine düşer. Bulması zor olsa da, ay ilerledikçe Iapetus, 30’u erken inferior uzlaşımına ulaştığında neredeyse bir kadir kadar parlar ve bu noktada Satürn’ün tam 1,7′ kuzayında bulunur.

Uranüs, Aldebaran ile Pleyadlar (M45) arasında orta noktada kalmaya devam ediyor. Bu konum, gezegenin önceki yıllara göre bulunmasını kolaylaştırıyor. 25 Kasım’da zıtlaşımına ulaşan Uranüs, akşam yıldızları parlayalı sabaha kadar gözlemlenebilir. 1,71 milyar mil uzaklıktan disk 4″ açısı kadar görünür. Uranüs, 5,6 kadirde parlar; dürbünle kolayca izlenebilir ve en karanlık gökyüzlerinden dürbünsüz gözle potansiyel olarak görülebilir.

Uranüs’ü bulmak için, Aldebaran ile M45 arasına bakın ve iki yıldız bulun: M45’in 4,5° güneydoğusunda yer alan 37 ve 39 Tauri. Daha parlak olan 37 Tau, 4,4 kadirde parlar. 1 Kasım’da Uranüs, 37 Tau’nun 1,6° güneydoğusunda; Kasım sonuna gelindiğinde ise bu yıldızın tam 1,5° güneyinde yer alır. 37 Tau’nun yaklaşık 2,7° güneydoğusunda, 5,5 kadirde parlayan başka bir yıldız daha var. Bu 43 Tau; Kasım ortasında Uranüs, bu iki yıldızın tam ortasında bulunur.

Uranüs, Boğa takımyıldızında ve Aldebaran ile Pleyadlar arasında kolayca bulunabilir. Bu harita, 24 Kasım’da Ay’ın kümei tutması kısa bir süre önceki gökyüzünü betimler. Kaynak: Astronomy: Roen Kelly

Dolunay, 24 Kasım’ın erken saatlerinde Pleyadlar’ı geçer ve ABD’nin batı yarısında, sabaha gelmeden önce kümenin kuzay kısmının bir dizi tutulmasına zemin hazırlar. Bir teleskopa ihtiyacınız olacak — parlayan Ay’ı görüş alanınızın büyük kısmından çıkarmak için daha yüksek büyütme planlayın. Beşinci kadirde Celaeno, kümenin daha parlak yıldızlarının ilk tutulanağı, yaklaşık saat 06.00 CST. Hem görünürlük hem de zamanlama büyük ölçüde konumunuza bağlıdır, bu yüzden olay başlamadan en az 30 dakika önce kurulumunuzu yapın. Kuzey Amerika’daki 40 büyük şehrin en parlak tutulmaları için zamanlamaları, International Occultation Timing Association üzerinden http://www.lunar-occultations.com/bobgraze/index.html adresinden indirebilirsiniz.

Mars ve Jüpiter, Aslan takımyıldızında birbirine yakın biçimde doğar. Ayın ortasında, takımyıldızın en parlak yıldızı Regulus’a çok yakın bir konjunksiyonda bir araya gelirler. Önce Mars doğar, 1’inde gece yarısından hemen sonra, onu yaklaşık 30 dakika sonra Jüpiter izler. Jüpiter –2.0, Mars ise 0.8 kadirde parlar. Onları kaçırmak zor.

1 Kasım’da Jüpiter, Mars ile Regulus’un tam ortasında yer alır; her ikisi de komşusundan 5°’den biraz fazla uzaklıktadır. Azalan şişkin Ay, Arı Kovanı yıldız kümesi M44’ün yalnızca birkaç derece batısında Yengeç takımyıldızında bulunur. 2’inde Mars ve Ay 1.5° ayrıyken, 3’ünde Ay Regulus’a 2°’den daha yakın bir konumda, Ortabölge’de doğarken görülür. Mars ve Jüpiter birbirine yaklaşır ve 15’inde Mars, Jüpiter’in tam kuzeyinde 1.2° uzaklıktadır.

Mars doğuya doğru yoluna devam ederek 25’inde Regulus’un tam kuzeyinde 1.7°’lik bir noktaya ulaşır. 30’unda Mars, Regulus’un kuzeydoğusunda 2°’den biraz fazla uzaklıktadır ve az şişkin Ay’ın Regulus’un güneybatısında yeniden yanına katılmasıyla birlikte görülür. Ay’ın sonunda teleskopla bakıldığında Mars 8″ çapa ulaşmış ve kadir değeri 0.4’e yükselmiştir.

Uzay sistemindeki en belirgin biçimde dinamik atmosfere sahip olan Jüpiter, teleskopla bakıldığında sunacak çok şey sunar. Gezegen 1’inde 36″ genişliğinde bir disk gösterir, bu da 30’unda 39″’e kadar büyür. Şafak vaktinden önceki saatler, atmosfer sükuneti (görüş stabilliği) varsa dikkate değer manzaralar sunabilir. Bazen ortaya çıkan Büyük Kırmızı Leke’ye bakın.

8 Kasım’ın erken saatlerinde Io ve Callisto, Jüpiter’in önünden geçerken Io’nun gölgesi bulutların üst kısmında görülebilir. Io’nun geçişi Callisto’nunkinden sonra başlasa da, ilk geçen 3:30 EST’ye kadar ikincinin önüne geçip onu geçer. Kaynak: Astronomy: Roen Kelly

Jüpiter’in uyduları ve gölgeleri genellikle gezegenin önünden geçer ya da gezegen tarafından tutulur. 8 Kasım’da Io ve Callisto, Jüpiter’in diski önünden Io’nun gölgesiyle birlikte geçer. Kısa bir süre sonra Europa, bir tutulmadan çıkar. Doğu Yakası gözlemcileri tüm olayı izlerken, Pasifik Yakası yalnızca son yarısını görebilir. Olay, Io’nun gölgezinin gezegenin doğu kenarında belirmesiyle saat 01:29 EST’te başlar; 24 dakika sonra Jüpiter’in arkından Europa’nın geri gelmesi izler. Callisto’s transit begins at 2:07 a.m. EST. Io approaches the eastern limb, passing due north of Europa at 2:23 a.m. EST and beginning its transit 19 minutes later. Because of Io’s faster orbital speed compared with Callisto, it overtakes the larger moon within half an hour. Io’s shadow exits the disk at 3:45 a.m. EST, and Io itself ends its transit 74 minutes later. Callisto’s transit ends at 5:51 a.m. CST, as the sky is growing light in the Midwest. 

Ganymede’in kocaman gölgesi 11 Kasım’da Jüpiter’in yüzeyi üzerinden geçer. Transit’in başlangıcı saat 00:27 EST’te Doğu zaman diliminden gözlemlenir; saat 04:03 EST’te, tüm ABD genelinde görülebilir şekilde sona erer. Ganymede saat 05:29 EST’te geçmeye başlar. 

Ganymede, Europa ve Io rezonans içinde döndüğü için benzer olaylar yinelemeli olarak gerçekleşir, her zaman gözlemlenebilir olmasalar bile. 15 Kasım’da Io’nun gölgesi saat 03:22 EST’te bir transit’e başlar. Europa saat 04:27 EST’te geri gelir, Io kenara yakındır. Yedi dakika sonra kuzey-güney yönünden geçerler. Io’s transit begins at 4:36 a.m. EST. Its shadow leaves at 5:38 a.m. EST, and Io departs at 5:52 a.m. CST (in daylight for EST). Ganymede’s shadow transits again three days later, Nov. 18, from 4:25 a.m. EST to 6:01 a.m. MST (note the time zone change). 

22 Kasım’da Io ve gölzesi zaten geçiyorken Europa geri gelir. Io’nun gölge transit’i saat 05:15 EST’te başlar; Io saat 05:29 CST’te ardından gelir, doğu yakasında gökyüzü oldukça aydınlandı. Europa saat 06:00 CST’te Jüpiter’in doğu kenarında geri gelir; bu sırada ortada alacakaranlık çökerken, daha batıda karanlıkta kalır.

Ayın kapanışını ise 29 Kasım’da saat 05:53 CST’de (EST’te gün doğuşundan birkaç dakika önce) Ganymede’in Jupiter’in arkasından yeniden belirmesi, ardından birkaç dakika sonra, 06:08 CST’de Io’nun gölgesinin geçişi oluşturuyor. Io, 06:49 CST’de Ganymede’in kuzeyinde, Orta Batı’da alacakaranlıkta görünüyor.

Merkür 4 Kasım’da alt konjunksyonda, ardından sabah gökyüzüne giriyor. Kuzey yarımküredeki gözlemciler ayın ikinci yarısında iyi görüşler kazanıyor. 13 Kasım’da bakın, bu sırada parlaklığı 0.5. Gün doğuşundan bir saat önce gökyüzünün doğusunda 4° yükseklikte, Venüs’ün sol alt köşesinden neredeyse 13° uzakta. Dürbünü Merkur’e çevirip gezegenin 0.9° kuzeyindeki 4. büyüklükte Kappa (κ) Virginis’i tespit edin.

Merkür, 20 Kasım akşamı Güneş’ten 20° uzaklıkta en büyük batı elongasyonuna ulaşıyor. Ertesi sabah 0.5 parlaklıkta parlıyor ve gün doğuşundan bir saat önce 7° yükseklikte, açık bir doğu ufkundan kolayca görülebiliyor. Teleskopla incelendiğinde kürenin %62’si aydınlatılmış görünüyor, ancak çapı sadece 7″ olduğu için bu fazı görmek için dengeli bir atmosfer gerekiyor. Bu faz 30 Kasım’a gelindiğinde %84’e çıkıyor.

Ayın başlarında gökyüzünü bir üçlü süsliyor: Venüs, Spica ve incecik hilal, şafaktan önce bir araya geliyor. Kaynak: Astronomy: Roen Kelly

4 Kasım’da, Virgo takımyıldızının en parlak yıldızı olan 1. büyüklükte Spica’nın 2° güneyinde Venus’u arayın. Üstlerinde 25 günlük bir hilal yükseliyor. Üç gün sonra, 7 Kasım’da Venus, Spica ve Ay sabah gökyüzünde birbirine yakın duruyor. Venus, Spica’dan 1.3° uzakta, gerileyen hilal ise Venus’un neredeyse 2° altında; parlayan alacakaranlıkta büyüleyici bir görünüm. Venus, Güneş’ten yaklaşık 100 dakika önce doğuyor ve üçlü, yerel saat 6’da 11° yükseklikte.

Venus, 11 Kasım’da durağan bir noktaya ulaşıyor. 10’dan 12’e kadar, gezegen Spica’ya göre sağ yükselmede hareket etmiyormuş gibi görünüyor; çünkü 10 Kasım’da doğrudan Spica’nın 1.2° tam batısına gelecek şekilde kuzeye kayıyor.

Venüs’ü teleskop ile gözlemeye çalışın. Parlak gezegen, alacakaranlık koyulaştıkça gözleri yoran kontrastı azalması nedeniyle daha rahat izlenebilir. 1’sinde diski yalnızca %3 aydınlanırken bile –4.2 kadirle zaten göz kamaştırıcıdır. 15 Kasım’da %14 aydınlanır ve kadir –4.8’e ulaşır; 29 Kasım’da ise –4.9 kadir ve %27 aydınlanmayla en geniş aydınlanma düzeyine ulaşır. Gökyüzünüz Bortle 1 veya 2 sınıfındaysa, gölgenizi görebilir misiniz? Venüs, Güneş’ten üç saatten fazla önce doğar, böylece gökyüzünün karanlık olduğu yaklaşık bir saatlik bir sürede gözlem yapma şansına sahip olursunuz.

Not: Takvimdeki Ay evreleri, Dünya’ya olan uzaklığa bağlı olarak farklı boyutlarda gösterilir ve 0h Evrensel Zaman’da gösterilir. Kaynak: Astronomy: Roen Kelly

Doğan Ay: Delinen, sular altında kalan, püskürtülen ve taranan

Ay’ın tarihinin büyük bir kısmı tek bir özellikte özetlenir: Ay’ın güneybatısında, oldukça aşağıda yer alan Krater Schickard. Bu gözlemi rahatça gerçekleştirmek için koruyucu önlemler gerekli. Neredeyse tam bir Ay diskinin parıltısını azaltmak için karanlık bir filtre takın, teleskopunuzun açıklığının bir kısmını kapatın veya büyütme gücünü artırın.

21’i akşamı başlayın, güneş ışınları sular altında kalan kratera eğik bir açıyla değdiğinde, küçük özelliklerin yükseklik farklarını öne çıkarır. Bu eski bir krater; yuvarlak kenarları çağlar boyunca ezilerek alçalmıştır. Pürüzsüz tabana saçılan küçük kraterler, gençliklerinin klasik keskin kenarlarını taşır. Batı duvarı, oluştuğu anda dik olan, bugün hâlâ görülebilir teraslara ani bir çöküşle iner. Artan Güneş bu özellikleri neredeyse silene kadar bir sonraki iki akşam gölgeler kaybolur.

Ardından gelen gecelerde Schickard, bu eski kraterin ortasına sürülmüş olağanüstü açık gri renkli bir şerit gibi iki yüzlü, çizgili bir krater haline geliyor. Yaklaşık 4 milyar yıl önce çarpışmaların sona erdiği dönemde oluşmuş olan 130 mile genişliğindeki bu çöküntünün üzerine hızla lav yükseldi ve merkezdeki tepeleri kapladı. Ardından batıdaki dev Orientale çarpışma olayı tüm bölgeyi daha açık renkli malzemeyle sıladı. Son bir lav kayması kuzey ve güney kısımları kapatabildi, ancak açık şeridi silemeyecek kadar yükselemedi.

Meteor İzlemi: Leo meşgul oluyor

Bu yılki Leonid meteor yağmarı 6-30 Kasım arasında etkin, zirvesi ise 17/18 Kasım’da. Dokuz günlük şişkin Ay bu gecede gece yarısına yakın batıyor ve meteor gözleminin en iyi yapıldığı, yani gece yarısından sonraki zaman dilimi için uygun koşullar sağlıyor. Çünkü Dünya meteoroid kaynağına doğru ilerlerken biz önde kalan yarımkürede oluyoruz.

Leo da yerel gece yarısına yakın yükseliyor ve Sickle (Halka) yıldız grubunda bulunan radyant, şafaka doğru 60°’den fazla yüksekliğe çıkıyor. Ancak radyanta bakmayın — meteorlar tam o yönden karşımıza geliyor. İzleri daha uzun olan meteorlar Leo’dan 40° ile 60° uzaklıkta görülür.

Radyant baş üstünde olsaydı saat başına 15 meteor bekleniyor. Saat başına bir düzineden fazlasını görüyorsanız iyi gidiyorsunuz. Bir değişiklik isterseniz, Jupiter’e (o da Leo’da) teleskopla biraz zaman ayırın — 18’i sabahı Ganymede’in gölgesi geçiş yapıyor.

Leonidlerin hızlı oldukları ve bazıları parlayan, kalıcı izler bıraktıkları bilinir ki bu izleri yaşamak büyüleyicidir. Bu yağmur, son kez 1998’de perihelione ulaşan 55P/Tempel-Tuttle kuyrukluyıldızı ile ilişkilidir.

Leonidlerin zirvesi, yine Leo’da bulunan Jupiter ile Mars’ın birleşiminden birkaç gün sonra gerçekleşir. Ayrıca Spica’a yakın olan Virgo’da görülecek olan Venüs de gözlemlenecek. Kaynak: Astronomy: Roen Kelly

Kuyrukluyıldız Arama: Kalabalığın Bir Parçası

10P/Tempel kuyrulu yıldız, Fomalhaut ile Beta (β) Ceti arasında, tam ortada süzülüyor. Yaklaşık 10. büyüklükte, ancak tarihsel olarak perihelion sonrası patlamalar living, bu da yerdeki daha yoğun havanın içinde parlayabilmesine yardımcı olabilir.

2P/Tempel kuyrukluyıldızı şimdi gökyüzünde Fomalhaut (Alpha [α] Piscis Austrini) ile Diphda (Beta [β] Ceti) arasında seyrediyor. Credit: Alison Klesman (via TheSkyX)

Bu arada, 161P/Hartley-IRAS kuyrukluyıldızı daha yüksekte ve karanlık çökarken daha ilginç bir gökyüzünde konumlanmış durumda.

Moon-free pencere 14’ten sonra kapanıyor ancak 27’de yeniden açılıyor. Bu 10. büyüklükteki buğulu cismi görmek için şehir ışıklarından uzakta bir gözlem alanına ihtiyaç var. Dünya’nın giderek artan uzaklığına rağmen kuyrukluyıldız, 27 Kasım perihel için güneşe doğru ilerliyor, bu yüzden büyüklüğü oldukça sabit kalıyor.

Kısa ve geniş yelpaze, Altair’in kuzeyindeki zengin Samanyolu’nda süzülürken görüntülerde harika görünen dairesel yeşil bir koma sergilemeli. Ayın sonunda Hartley-IRAS, Coathanger yıldız kümesi’ne 3° içinde kalıyor. Görsel olarak, 4 inçlik bir teleskop onu içeri çekebilir, ancak daha büyük bir tanesi özellikle solar rüzgarın dışarı atılan tozu bir bow shock içinde ittiği keskin güney yanında daha fazla detay gösterecek.

1983’te keşfedilen kuyrukluyıldız, her 21.5 yılda bir geri dönüyor. Bir sonraki ay, iki devrim sonra, 2069’da, iyi bir bakış için son şansımız olacak.

Hartley-IRAS kuyrukluyıldızı, gökyüzünün son derece kalabalık bir bölümünü geçiyor, ancak yeşil parıltısı astrophotolarında onu ortaya çıkaracak. Credit: Astronomy: Roen Kelly

Kuyrukluyıldızları Konumlandırma: Balina avı

Beş dakikalık karanlığa uyum sağladıktan sonra, ana kuşaktaki bir asteroidi retrograde eğri boyunca takip etmek kolaydır. Satürn, akşam gökyüzünde 4 Vesta’ya giden yolu önderlik ediyor — 25 Ceti’ye, yani 9° aşağıya, iki binoküler alanına düşerek, diğer yakın 8. ile 9. büyüklükteki yıldız noktalarına kıyasla 5.4 büyüklükte bir mum. Bunların hiçbiri daha parlak asteroid ile karışmayacak.

25 Ceti ve daha kuzeydeki 20 Ceti (Satürn’e daha yakın) bir eskiz için veya hafızanızı sabitlemek için kullanın. Basit bir hokey sopası şeklinin her üç günde bir yaklaşık olarak bir golf sopasına, ardından dikey bir çizgiye dönüştüğünü izleyin.

Yaklaşık 320 mil boyunda uzanan Vesta, ana kuşaktaki ikinci büyük cisimdir. Başlangıçta, gök bilimcilerin Mars ile Jupiter arasında beklediği “eksik” dünyanın bir parçası olduğu düşünüldü. Günümüzde, güneş sisteminin oluşumundan kalan, demir çekirdeği saran kayalık bir manto ile tamamlanmamış bir yapı taşı olduğu biliniyor.

25 Ceti size yol göstersin — Vesta ay boyunca bu 5. kadir yıldızın yakınında bulunuyor. Kaynak: Astronomy: Roen Kelly

Yıldız Kubbesi

Aşağıdaki harita, yaklaşık 35° kuzey enleminden görülen gökyüzünü betimler. Çerçeve içinde ana yönler ve aradaki yönler yer alır. Yıldızları bulmak için haritayı başınızın üstünde tutun ve etiketlerden birini önünüzdeki yönle eşleşecek şekilde yönlendirin. Haritanın ufkunun üzerindeki yıldızlar, şu an gökyüzündekilerle örtüşüyor.

Tam gökyüzü haritası gökyüzünün şu anda nasıl göründüğünü gösterir:

18 Kasım 21.00
15 Kasım 19.00
30 Kasım 19.00

Gezegenler ayın ortasında gösterilmiştir

Star-Dome-November-2026Download

Martin Ratcliffe Evans & Sutherland’dan bir planetarium uzmanıdır ve Salt Lake City’den gözlem yapmaktan hoşlanır. Alister Ling Edmonton, Alberta’da yaşayan, uzun yıllardır gökyüzünü izleyen bir gözlemcidir.