Mars, Güneş Sistemi’ndeki dördüncü gezegen olarak bilinir ve kendine özgü kırmızı rengiyle dikkat çeker. Yüzeyinde iki küçük uydu bulunur ve genellikle “Kırmızı Gezegen” olarak adlandırılır. Ancak, bu gezegende yaşam olup olmadığı hala büyük bir merak konusudur.

Roma İmparatorluğu döneminde Romalılar, Mars’ı savaş tanrılarına adadı. Daha önce Yunanlılar da aynı tanrıyı “Ares” olarak tanımlamışlardı. Diğer kültürler de genellikle gezegene renginden dolayı isimler vermiştir. Örneğin, Mısırlılar “Her Desher” (kırmızı olan) derken, Çinliler “ateş yıldızı” olarak adlandırmışlardır.

Peki, neden Mars “Kırmızı Gezegen” olarak bilinir? Yüzeyindeki demir oksitler (pas) nedeniyle toprağı kırmızı renktedir. NASA’ya göre, yüzeydeki demir mineralleri oksitlenerek paslanıyor ve bu da toprağın rengini oluşturuyor.

Uzman Görüşü:

David Agle, NASA’nın Jet Propulsion Laboratuvarı’nda yazar, yapımcı ve medya ilişkileri uzmanıdır. Mars hakkında sıkça sorulan sorulara cevap veriyor:

  • Mars ne tür bir gezegendir?
  • Neden “Kırmızı Gezegen” olarak adlandırılır?
  • Mars ile Dünya arasındaki farklar nelerdir?
  • Mars’ın geçmişi nasıldı ve bir zamanlar Dünya gibi miydi?
  • Curiosity, InSight ve Perseverance gibi görevlerle son on yılda Mars hakkında neler öğrendik?
  • Mars hakkındaki en büyük bilinmeyen soru nedir?

Yüzey Özellikleri:

Mars’ın atmosferi, sıvı suyun yüzeyde uzun süre var olmasını engeller. Ancak, “tekrar eden eğim çizgileri” adı verilen oluşumlar, yüzeyde tuzlu su akışlarının kanıtı olabilir. Bu gezegen, aynı zamanda Güneş Sistemi’ndeki en yüksek dağ ve en derin vadiye ev sahipliği yapar. Olympus Mons yaklaşık 27 kilometre (17 mil) yüksekliğindedir. Valles Marineris ise 10 kilometre (6 mil) derinliğe ulaşan ve 4.000 kilometre (2.500 mil) uzunluğunda bir vadidir.

Bilim insanlarına göre, Valles Marineris’in oluşumu, gezegenin kabuğunun gerilmesiyle meydana gelen çatlaklar sonucu gerçekleşmiştir. Bu vadilerin bazıları 100 kilometre genişliğe ulaşırken, merkezdeki kısım ise 600 kilometreye kadar genişleyebilir. Vadilerde sıvı suyun varlığına dair kanıtlar bulunmuştur.

Mars ayrıca, Güneş Sistemi’ndeki en büyük volkanik dağlara ev sahipliği yapar. Olympus Mons, çapı 600 kilometre olan dev bir volkandır. Bu volkan, New Mexico eyaletinin yüzölçümünü kaplayacak kadar büyüktür. Mars’ta ayrıca, küçük konilerden geniş lav ovalarına kadar çeşitli volkanik oluşumlar bulunur.

Mars yüzeyinde bulunan kanallar, vadiler ve gullieler, sıvı suyun yakın zamanda da bu gezegenin yüzeyinden aktığını gösterir. Bazı kanallar 100 kilometre genişliğe ve 2.000 kilometre uzunluğa ulaşabilir. Bir araştırmada, Mars’ın zemininde önemli miktarda oksijen bulunabileceği öne sürülmüştür. Ancak, bu miktarın sıcaklık ve basınç gibi faktörlere bağlı olduğu belirtilmiştir.

Mars’ın bazı bölgeleri düz ve alçakdır. Kuzeydeki düzlükler, yüzeyde suyun akmasıyla oluşmuş olabilir. Kuzey yarımküre, güney yarımküreden daha alçaktır. Bu durum, gezegenin kuzeyinde kabuğun daha ince olabileceğini düşündürmektedir.

Mars’ın yüzeyindeki krater sayısı, bölgenin yaşına göre değişir. Güneydeki bölgeler çok eski olduğu için daha fazla krater varken, kuzeydeki bölgeler daha gençtir ve daha az kratere sahiptir. Bazı volkanlar da sadece birkaç krater içerir, bu da lav akışlarının eski kraterleri kapattığını gösterir.

2018’de Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) Mars Express uydusu, su ve toprak karışımından oluşan bir “göl” tespit etmiştir. Bu oluşumun altında mikroorganizmalar barındırabileceği düşünülmektedir. Aynı yıl, Mars Express ayrıca, gezegenin atmosferinde metan gazı keşfetmiştir.

Uydu: Phobos ve Deimos

Asaph Hall, 1877 yılında, bir hafta içinde iki uydu keşfetmiştir: Phobos ve Deimos. Hall, araştırmasına neredeyse başlamayacaktı ancak eşi Angelina onu cesaretlendirmişti. Phobos ve Deimos, Dünya’nın uydusu gibi değildir; düzensiz şekillere sahiptirler.

Her iki uydu da kraterlerle doludur. Phobos’un yüzeyinde, büyük bir kraterin etrafındaki karmaşık çizgi desenleri bulunur. Her iki uydu da, gezegenleriyle aynı yüzü gösterir.

Phobos, Mars’a doğru yavaşça yaklaşmaktadır ve her yüzyılda yaklaşık 1,8 metre daha yakınlaşır. Yaklaşık 关于50 milyon yıl içinde, Phobos ya Mars’a çarpacak ya da parçalanarak bir halka oluşturacaktır.

Mars Hakkında Bilinmesi Gerekenler:

  • Çapı: 12.756 kilometre (Dünya)
  • Yerçekimi: Dünya’nın %38’i

Atmosfer:

  • %95,32 Karbondioksit
  • %2,7 Azot
  • %1,6 Argon

İç Yapı:

  • Çekirdek: Demir, nikel ve kükürt
  • Manto: Peridotit (silisyum, oksijen, demir ve magnezyum)
  • Kabuk: Bazalt (volkanik kaya)

Kutup Bölgeleri:

  • Su buzu ve tozdan oluşur

İklim:

  • Ortalama sıcaklık: -80 santigrat derece
  • Güneşten uzaklığı nedeniyle daha soğuktur

Görevler ve Araştırmalar:

  • 1960’lar: İlk robotik görevler
  • 1970’lar: Viking görevleri (ilk yüzey inişi)
  • 2000’ler: Spirit, Opportunity, Mars Odyssey
  • 20

    Kaynak: Space