Uzmanlar, Satürn‘ün kuzey kutbundaki ünlü altıgen şeklindeki jet akımına benzer bir yapı keşfettiklerini duyurdu. Ancak bu kez, keşifler Satürn’ün güney kutbu çevresinde gerçekleşti ve dikkatleri üzerine çekti.
NASA/ESA Hubble Uzay Teleskobu tarafından çekilen son görüntülerde, Satürn’ün güney kutbunda 63°S enleminde bulunan bu on yüzlü yapı net bir şekilde görülüyor. Bu keşif, gezegenin atmosferik dinamikleri hakkında yeni bilgiler sunarken, bilim insanlarının merakını da artırdı.
Hubble’ın Dış Gezegen Atmosferleri Mirası (OPAL) programı kapsamında yapılan bu gözlemler, Satürn’ün güney kutbu çevresindeki atmosferik yapıların daha önce detaylı bir şekilde incelenemediğini gösteriyor. OPAL programı, dış gezegenlerin atmosferlerini düzenli olarak fotoğraflayarak, uzun vadeli değişimleri takip etmeyi amaçlıyor.
“Satürn’ün güney kutbu çevresindeki bu on yüzlü yapı, daha önce hiç görmediğimiz bir şey,” diyen NASA’nın Goddard Uzay Merkezi’ndeki astronom Dr. Amy Simon, “Kuzeydeki altıgen şeklindeki yapı onlarca yıldır gözlemleniyor. Bu yeni keşif ise bize, devasa atmosferik kalıpların nasıl oluştuğunu gözlemleme fırsatı sunuyor.”
Üniversite Bask Ülkesi’ndeki astronom Dr. Agustín Sánchez-Lavega da, “Satürn’ün kuzey ve güneydeki jet akımları sistemindeki simetri nedeniyle, 1990 yılından beri Hubble görüntüleriyle kuzeydeki altıgen şekle benzer bir yapının güneyde olup olmadığını araştırıyorduk,” şeklinde açıklama yaptı. NASA’nın Cassini uzay aracı da 2004 ile 2017 yılları arasında Satürn yörüngesinde bulunmasına rağmen, bu tür uzun ömürlü yapıların varlığına dair herhangi bir belirti tespit edilmemişti.
Bu on yüzlü dalga, Satürn’ün güçlü jet akımlarından biri içinde yer alıyor ve atmosferin birden fazla katmanını etkiliyor. Bu durum, yapının sadece bulut seviyesinde değil, aynı zamanda dikey olarak da geniş bir atmosferik yapı olduğunu gösteriyor.
“Beni en çok şaşırtan şey, bu yapının son zamanlarda oluştuğu gibi görünmesi,” diyen Dr. Simon, “Şimdi sorulması gereken soru şu: Neden şimdi böyle bir yapı oluştu ve daha önce neden gözlemlenmedi?”
Bilim insanları, bu konudaki anlayışı geliştirmek için Hubble ve NASA/ESA/CSA James Webb Uzay Teleskobu’nun yanı sıra bilgisayar modelleri üzerinde de çalışmalar yürütüyor. Bu araştırmalar, yapının nasıl oluştuğu, ne kadar süreyle var olabileceği ve kuzeydeki uzun ömürlü altıgen şekle kıyasla nasıl bir yapı olduğu gibi sorulara cevap bulmayı amaçlıyor.
Bu keşfe dair detaylar, Science Advances dergisinde yayınlanan bir makalede yer alıyor. Agustín Sánchez-Lavega ve diğer araştırmacılar tarafından kaleme alınan bu çalışma, Satürn’ün atmosferik dinamikleri hakkında daha fazla bilgi edinmek için önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
