Güney Hint Okyanusu üzerinde yaşanan gizemli bir olay, ABD Hava Kuvvetleri’ne ait bir uçağın, uzaydaki tanımlanamayan bir tehlike nedeniyle rotasını değiştirmesine yol açtı.
Yeni Zelanda merkezli çeşitli haber kaynaklarına göre, ABD Hava Kuvvetleri’ne (USAF) ait bir C-17 Globemaster nakliye uçağı, Salı günü (18 Ağustos) Yeni Zelanda’nın Güney Adası’ndaki Christchurch Havalimanı’ndan kalkarak Antarktika’ya doğru yola çıktı. Uçak takip yazılımlarını kullananlar, C-17’nin okyanus üzerinde uçuşunun ikinci saatinde rotasını değiştirdiğini fark etti.
Yeni Zelanda Sivil Havacılık Otoritesi’nin ülkenin Stuff haber sitesine yaptığı açıklamaya göre, C-17, “Antarktika’ya giden güzergahta havacılığa potansiyel olarak tehlikeli olabilecek uzay faaliyeti” konusunda Rus Hava Trafik Yönetimi Şirketi tarafından bilgilendirilmesi üzerine rotasını değiştirdi. Bu aktivitenin ne olduğu hala bilinmiyor ve ABD Hava Kuvvetleri henüz bir açıklama yapmadı.
ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), 10 Ağustos’ta Avustralya ve Hint Okyanusu üzerindeki büyük bir hava sahası olan Melbourne Bilgi Bölgesi (YMMM) için bir NOTAM (Hava Mensuplarına Bildirim) yayınladı. Bu bildirgede, 14 Ağustos’tan itibaren “Rus uzay faaliyetlerinin gerçekleşeceği” ve bu devasa YMMM hava sahasının çeşitli bölgelerinde “olası enkazlar” bulunduğu belirtiliyordu.
C-17’nin rotasını değiştirmesine neden olan bildirim, hala geçerli olan bu NOTAM ile ilgili olabilir.
Bu olayın neye işaret edebileceğine dair bazı ipuçları verebilecek geçmiş olaylar da mevcut.
Son yıllarda, yörüngeden düşen uzay araçlarının parçaları nedeniyle birkaç kez hava sahası kapatılması yaşandı. Örneğin, Kasım 2022’de Çin’e ait bir roketin üst kademesi, İspanya üzerinde kontrolsüz bir şekilde atmosfere girdi ve bu durum çeşitli hava sahalarının kapatılmasına yol açtı.
Ocak 2025’te ise SpaceX’in Starship roketi, yedinci test uçuşunda patladı ve parçaları Atlantik Okyanusu’nun Turks ve Caicos adalarının yakınında düştü. Bu durum FAA tarafından soruşturuldu ve bazı uçakların yakıtlarının azalması nedeniyle alternatif havalimanlarına yönlendirilmesine neden oldu.
Aynı ayda, Scientific Reports dergisinde yayınlanan bir araştırmada, “yoğun hava sahalarında kontrolsüz uzay aracı reentry’sinin” artan uzay trafiği nedeniyle risk oluşturduğu belirtiliyordu. Ancak uzmanlar, bu tür enkaz olaylarına nasıl müdahale edileceğini ve risklerin nasıl azaltılacağını belirlemek için daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu vurguluyor.
Elbette, Rusya’nın hava ekiplerine gönderdiği bildirimin nedeni uzaydan düşen bir parça olmayabilir. Hükümetler düzenli olarak balistik füzeler gibi durumlar hakkında benzer bildirimler yayınlar.
Ancak genellikle bu tür testler önceden planlanır, bu nedenle ilgili bildirimlerin USAF’nin C-17 uçağının havalanmasından çok önce yayınlanması beklenirdi.
