Gezegen oluşumu, kozmogoninin en yaygın gören modeli olan bulutsu kuramı (nebüler hipotez) aracılığıyla açıklanan; Güneş Sistemi'nin Güneş etrafında yörünge dönen gaz ve tozdan birikme (akresyon) yoluyla gezegenlerin oluşumunu içeren süreçtir.
Tanım ve Kuram
Gezegen oluşumu, kozmogoninin en yaygın gören modeli olan bulutsu kuramı (nebüler hipotez) aracılığıyla açıklanır. Kurama göre Güneş Sistemi, Güneş etrafında yörünge dönen gaz ve tozdan oluşmuş; bu gaz ve toz birikerek (akresyon) gezegenleri meydana getirmiştir.
Bağlam ve Gelişim
Kuram, Immanuel Kant tarafından 1755'te Evrensel Doğal Tarih ve Gökyüzü Kuramı adlı eserde yayımlanmış, Pierre Laplace 1796'da bunu düzenlemiştir. Başlangıçta yalnızca Güneş Sistemi'ne uygulanayan bu süreç, bugün evrenin her yerinde gezegen sistemlerinin oluşumunda iş başında olduğu düşünülmektedir.
Örnek
SNDM, neredeyse dairesel ve aynı düzlemde (kozdik) yörüngelere sahip gezegenler ile Güneş'in dönüşüyle aynı yönde hareket eden gezegenler gibi Güneş Sistemi'nin çeşitli özelliklerini açıklamıştır.
Sınırlar
Orijinal bulutsu kuramının bazı öğeleri modern gezegen oluşumu kuramlarında yankılanmaya devam etse de, öğelerin çoğu yerini yeni açıklamalara bırakmıştır.
❓ Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Butsu kuramı neyi açıklar?
Güneş Sistemi'nin Güneş etrafında yörünge dönen gaz ve tozdan birikme (akresyon) yoluyla gezegenlerin oluşumunu.
Kuramın kabul gören modern varyantı nedir?
Güneş bulutsu disk modeli (SNDM) veya Güneş bulutsu kuramı.