Astronomlar, Samanyolu Galaksisi’nin merkezindeki süper kütleli kara delik olan Sagittarius A etrafında dönen, bilinen en hızlı yıldızı keşfetti. S301 olarak adlandırılan bu soluk gök cismi, saatte yaklaşık 25.000 kilometre (15.500 mil) hıza ulaşarak, ışık hızının %8’inden fazlasına denk geliyor.
“Bu yıldızın özel yanı, çok dar bir yörüngede hareket etmesi ve kara deliğe sadece yaklaşık 12 katrilyon kilometre (7.46 milyar mil) uzaklıkta olmasıdır. Bu, daha önce hiç görülmemiş bir durum,” şeklinde açıklamalarda bulunan Max Planck Extraterrestrial Physics Enstitüsü’ndeki doktora öğrencisi Felix Mang, araştırmanın yazarı olarak belirtildi.
Bu keşif, astronomlara yaklaşık 4.3 milyon güneş kütlesine sahip olan bu kara deliği incelemek için yeni bir yöntem sunuyor. Genel Görelilik Teorisi’ne göre, dönen bir kara delik, uzay-zamanı da beraberinde sürükler; bu etkiye “çerçeve sürüklemesi” veya Lense-Thirring presesyonu denir. Bu bozulma, S301’in yörüngesini kademeli olarak değiştirmelidir ve yıldız Sagittarius A’ya o kadar yakın olduğu için, bu değişiklikler yaklaşık bir yıl içinde ölçülebilir hale gelebilir.
“Bu sayede, devasa bir kara deliğin dönüş hızını doğrudan ölçme fırsatı bulacağız. Bu, Einstein’ın teorisinin temel bir testi olacaktır,” diyen Max Planck Enstitüsü’nden araştırmacı Stefan Gillessen, çalışmanın ortak yazarı olarak belirtti.
Araştırmacılar, S301’i 2023 yılında Şili’deki Avrupa Güney Gözlemevi’nin (ESO) GRAVITY cihazı ile tespit etti ve daha sonra 2021 ve 2017 yılındaki gözlemleri inceleyerek yıldızın geçmişini aydınlattılar. S301’in oldukça eliptik yörüngesi, başlangıçta bir çift yıldız sistemine ait olabileceğini ve bu sistemin Sagittarius A’ya çok yaklaşarak kara delik tarafından yakalanmış olabileceğini gösteriyor. Kara delik, S301’i yakalarken, diğer yıldızı muazzam bir hızla dışarı fırlatmış olabilir.
Astronomlar, S301’ü GRAVITY+ ve gelecekte ESO’nun yeni nesil teleskoplarıyla takip etmeye devam edecekler. Yıldızın 2031 yılında gerçekleştireceği yakın geçişin ardından, iki tam yörünge boyunca yapılacak gözlemler, Sagittarius A’nın dönüş hızını ilk kez ortaya çıkarabilir.
Araştırma ekibinin bulguları, 19 Ağustos’ta “Nature Communications” dergisinde yayımlandı.
