Avrupa Uzay Ajansı (ESA) tarafından işletilen Mars Ekspresi adlı yörünge aracı, Kızıl Gezegen’in milyarlarca yıl önce antik su akışlarıyla şekillenmiş jeolojik bölgelerinin çarpıcı yeni görüntülerini elde etti.
2003 yılında fırlatılan Mars Ekspresi, yüksek çözünürlüklü stereo kamera ile donatılmıştır. Bu kamera, bir bölgenin birden fazla perspektifinden tarama yaparak 3 boyutlu renkli görüntüler oluşturur. Yüksek eliptik yörüngesindeki düşük irtifa geçişleri sırasında, Mars Ekspresi Kızıl Gezegen’in Güney Yüksek Ovaları üzerinde uçtu ve Schiaparelli Krateri gibi önemli bir darbe alanının üzerinden geçti.
Schiaparelli Krateri, 285 kilometreden (460 km) daha geniş olan ve yaklaşık 3,7 milyar yıl önce daha sıcak ve nemli bir iklimin hüküm sürdüğü dönemde su akışlarının şekillendirdiği Kızıl Gezegen’in Güney Yüksek Ovaları’nda yer almaktadır. Bu krater aynı zamanda Andy Weir’ın yazdığı “The Martian” adlı romanda, astronot Mark Watney’nin mahsur kaldığı yerdir. Ayrıca ESA’nın 2016 yılında gönderdiği Schiaparelli gezgin aracının da adını almıştır (ancak bu araç iniş sırasında başarısız oldu).
Her iki isim de İtalyan astronom Giovanni Schiaparelli’ye (1835–1910) ithaftır. Schiaparelli, 1877 yılında Kızıl Gezegen’in en yakın geçtiği dönemde detaylı gözlemler yaparak yüzeyinde suyla dolu olduğunu düşündüğü “canali” adı verilen karanlık çizgiler tespit etti. Bu bulgular daha sonra İngilizce konuşan astronomlar tarafından “kanallar” olarak yorumlandı ve bazıları bu yapay yapıların zeki bir uygarlık tarafından inşa edildiğini iddia etti.
Bu hipotez daha sonraki astronomlar tarafından çürütülse de (bugüne kadar Mars’ta zeki yaşamın varlığına dair herhangi bir kanıt bulunmamıştır), Kızıl Gezegren’in yüzeyinde geçmişte su kütlelerinin bulunduğu doğrulanmıştır. Schiaparelli’nin astronomi alanındaki önemli katkıları, kendisine adını taşıyan bir kraterin verilmesine neden olmuştur.
Büyük çapına rağmen, Schiaparelli diğer benzer boyutlardaki Mars kraterlerine kıyasla sığ kabul edilir. Geçmişte daha derin olan bu krater, rüzgar ve antik su akışları tarafından taşınan tortular, volkanik patlamalar ve darbe kalıntıları nedeniyle milyarlarca yıl içinde dolmuştur.
ESA tarafından yayınlanan videoda, Mars Ekspresi’nin yeni görüntüleri sergilenirken, aynı zamanda bu aracın yüzeyin eşzamanlı olarak beş farklı açıdan ve dört renk spektrumuyla taranarak nasıl 3 boyutlu verilerin elde edildiği de anlatılmaktadır. Bu düşük irtifa geçişleri, yüzlerce ila binlerce kilometre uzunluğunda ve onlarca kilometre genişliğindeki alanların 3 boyutlu haritalarının oluşturulmasına olanak tanır. Bu veriler daha sonra birleştirilerek Kızıl Gezegren’in tamamının daha ayrıntılı bir modelini oluşturmak için kullanılır.
