Gezegen oluşum diski (protoplanetar disk), genç ve yeni oluşmuş bir yıldız, bir T Tauri yıldızı veya Herbig Ae/Be yıldızı'nı saran, yoğun gaz ve tozdan oluşan dönen bir yıldız çevresi (circumstellar) diskidir.
Tanım ve bağlam
Gezegen oluşum diski (protoplanetar disk), genç ve yeni oluşmuş bir yıldız, bir T Tauri yıldızı veya Herbig Ae/Be yıldızı'nı saran, gaz ve tozdan oluşan dönen bir yıldız çevresi (circumstellar) diskidir. Gezegen oluşumu bu disk içinde gerçekleşir; ancak disk ile gezegenlerin kendilerini oluşturduğu birikme süreci aynı kavram değildir.
Retinaj diski ile ilişkisi ve farkı
Protoplanetar disk, retinaj diski ile benzer görünse de aynı kavram olarak kabul edilmez. Bir retinaj diski daha sıcaktır ve merkezdeki bir cisme madde biriktirerek çok daha hızlı döner; yalnızca yıldızlarda değil, kara deliklerde de bulunur. Gezegen oluşum diskindeki birikme süreciyle karıştırılmamalıdır.
Örnek: Proplyd'ler
Dışarıdan aydınlatılan ve foto-buharlaşma (photo-evaporation) geçen protoplanetar disklere proplyd denir.
❓ Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Protoplanetar disk retinaj diski mi sayılır?
Hayır. Benzer görünse de aynı kavram değildir. Bir retinaj diski daha sıcak ve çok daha hızlı döner, merkezdeki bir cisme madde biriktirir ve yalnızca yıldızlarda değil kara deliklerde de bulunur.
Protoplanetar disk ile gezegenlerin oluşumu aynı şey mi?
Hayır. Gezegenlerin kendilerini oluşturduğu birikme (akma) süreci ile karıştırılmamalıdır.