Arktik Deniz Buzu 2026’nın En Düşük Seviyesine Ulaştı

NASA ve Karakutup Buz ve Veri Merkezi (NSIDC) verilerine göre, Arktik deniz buzları 12 Eylül 2026’da yıllık en düşük genişliğe ulaşıp 4,6 milyon kilometrekareye (1,78 milyon mil kare) gerilerken, bu değer uydu kayıtlarında tarihinin onuncu en küçük yaz minimumunu işaretledi. Uydu gözlemleriyle takip edilen uzun dönemli değişim, kutup bölgesindeki buz tabakasının birkaç önceki dekadaya kıyasla hem kışın ulaştığı maksimumta hem de yazın ulaştığı minimumda artık daha az alanı kapladığını ortaya koyuyor.

Kutupların uzun ve karanlık kışı boyunca büyüyen deniz buzları, genellikle Mart ayında zirveye ulaşır, ardından yaz aylarında eriyerek her yıl Eylül’deki en düşük seviyesine iner. Binlerce yıldır süregelen bu doğal salınım bugün hâlâ devam ediyor; ancak uydu kayıtları buzun artık hem yıllık maksimumda hem de minimumda birkaç önceki dekadaya göre daha az alanı kapladığını gösteriyor.

Buzlanma 1978’den Beri Sürekli Takip Ediliyor

Bilim insanları Arktik deniz buzlarının yıllık büyüme ve geri çekilmesini 1978’in sonlarından beri uydu yardımıyla sürekli olarak gözlemliyor. Bu süre içinde deniz buzunun genişliği genel olarak azalmış, ancak düşüş eğilimi 2000’li yıllarda hızlanarak ardışık rekor ve rekora yakın en düşük değerlerin önünü açmış. Geçen 20 yazın her biri, 2007’den 2026’ya kadar uydu kayıtlarındaki en düşük 20 genişlik arasına giriyor; en düşük değer ise Eylül 2012’de kaydedildi.

Son yıllarda eylül ayı deniz buzunun genişliği nispeten dengelenmiş durumda. Hava koşulları bir yazdan diğerine ne kadar buz eridiği konusunda büyük fark yaratabiliyor. Örneğin son on yılda artan bulut örtüsü, bilim insanlarına göre güneş ışığının erimeyi hızlandırmayı engelleyerek buzlanmanın belirli bir seviyede yataylaştığına yol açtı.

Uydular Buzu Nasıl Ölçüyor?

Deniz buzunun genişliğini belirlemek için bilim insanları, dünyanın doğal olarak yaydığı mikrodalga enerjisini ölçen pasif mikrodalga sensörlü uydulara dayanıyor. Deniz buzu açık sudan daha fazla böyle enerji yayar, dolayısıyla mikrodalga görüntülerinde belirgin biçimde öne çıkar. Mikrodalgalar bulutların içinden geçtiği için uydular hava koşullundan bağımsız olarak buzlanmayı düzenli biçimde gözlemleyebilir.

Kayıt dizisi 1978’de NASA’nın Nimbus-7 uydusuyla toplanan verilerle başladı; ardından 1987’den itibaren Savunma Meteoroloji Uydu Programı (DMSP) uyduları ve 2002 ile 2011 arasında ise NASA’nın Aqua uydusu geldi. 2025’ten itibaren bilim insanları, Japonya Uzay Keşif Ajansı’nın GCOM-W uydusu gözlemlerini kullanmaya başladı. Her görüntünün merkezindeki beyaz daire, uydunun “kutup deliği” olarak adlandırdığı bölgedir; bu noktanın kuzayında sensörler tarihsel olarak veri toplayamamıştır. Deniz buz tahminleri, bu deliğin buzla kaplı olduğunu varsayar.

NASA Earth Observatory görüntüleri Michala Garrison tarafından Karakutup Buz ve Veri Merkezi verileri kullanılarak hazırlandı.