Bilim insanları, “Cloud 9” olarak adlandırılan bir galaksinin, insanlığın keşfettiği ilk “yıldızsız” veya “başarısız” galaksi olduğu konusunda daha da kesin kanıtlar elde etmeye yaklaşıyor. Yıldızsız bir galaksi, normalde yıldızların oluşumunda kullanılan gaz ve toz açısından zengin olmasına rağmen, neredeyse hiç yıldıza sahip olmayan bir galaksidir. Yıldızsız bir galaksinin baskın unsuru, ışıkla etkileşime girmeyen ve bu nedenle “görünmez” kalan gizemli “karanlık madde“dir. Spiral galaksi (M94)’e 14 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan Cloud 9, günümüzde insanlığın keşfettiği en iyi yıldızsız galaksi adaydır. Bu yapı, yaklaşık 1 milyon güneş kütlesi kadar hidrojen gazına ve yaklaşık 5 milyon güneş kütlesi kadar karanlık maddeye sahip olup, Ocak ayında yapılan araştırmalar, Cloud 9’un neredeyse hiç yıldızdan kaynaklanan ışık yaymadığını gösterdi.
“Ancak araştırmamızın en çarpıcı yönü, Cloud 9’un bulunduğu yerde tamamen boş bir görüntü elde etmemiz oldu. İçinde 1 milyon güneş kütlesi kadar gaz bulunan bir yapının olması gereken yerde hiçbir şey görmemek gerçekten dikkat çekici,” Instituto de Astrofísica de Canarias (İspanya) kurumundan ekip lideri Ignacio Trujillo, Space.com’a yaptığı açıklamada belirtti.
“Evrendeki çoğu yapı, bir şekilde ışık yayar. Cloud 9 ise bu konuda sessiz. Bu sessizlik bile, elde edebileceğimiz en etkileyici sonuçlardan biridir.”
Başarısız galaksilerin peşinde
Trujillo ve meslektaşları, dünyanın en büyük optik teleskobu olan , üzerindeki HiPERCAM kamerası ile Cloud 9’u incelediler. Bu sayede, bu yapıya ait şimdiye kadar çekilen en derin görüntüleri elde ettiler; bu görüntüler, önceki tüm optik görüntülemelerin yaklaşık on katı daha derindi. Trujillo, “Dürüst olmak gerekirse, HiPERCAM ile sadece 2,36 saatlik bir gözlem süresinde ulaştığımız derinlik gerçekten etkileyiciydi,” dedi. Elde ettikleri sonuçlar, bu galaksinin yapısı hakkında hiçbir soru bırakmadı.
“Elde ettiğimiz sonuç açık ve netti: Cloud 9’un bulunduğu bölgede, herhangi bir yıldızdan kaynaklanan ışık emisyonu tespit etmedik,” diye ekledi Trujillo. “Eski ve metal içeriği düşük olan bir yıldız popülasyonunu varsaysak bile (ki bu tür yapılar tespit edilmesi en zor olanlardır), toplam yıldız kütlesinin sadece 16.000 güneş kütlesi olduğunu tahmin ediyoruz.
“Gözlemlerimizin sınırları dahilinde, Cloud-9’un gerçek anlamda yıldızsız olduğu söylenebilir.”
Peki bazı galaksiler neden “başarısız” olur?
Yıldızsız galaksiler, teorik olmaktan çıkmaya doğru ilerlese de, nasıl oluştukları hala bir bilmece. Ancak bilim insanlarının bu konuda oldukça sağlam fikirleri var.
“Önde gelen teorik açıklama, evrenin her yerini dolduran ultraviyole arka plan radyasyonudur,” diye açıkladı Trujillo. “Büyük Patlama‘dan sonra, bu radyasyon alanı, düşük kütleli karanlık madde halelerinde gazı o kadar yüksek sıcaklıklara ısıtır ki, gazın verimli bir şekilde soğuyup yıldızlar oluşturması mümkün olmaz.”
Araştırmacı, bu döneme ait kozmolojik simülasyonların, yaklaşık 5 milyar güneş kütlesi olan bir eşik değerin altındaki karanlık madde halelerinin neredeyse tamamen yıldızsız kalacağını öngördüğünü ekledi.
“Cloud 9’un halo kütlesi bu aralığa uygun. Bu görüşe göre, yıldızsız galaksiler egzotik anomaliler değil, standart kozmolojik modellerin doğal ve yaygın bir sonucudur. Sorun sadece onları bulmaktı,” diye açıkladı Trujillo.
Bu sonuçlar ne kadar etkileyici olursa olsun, Cloud 9’un yıldızsız bir galaksi olduğu konusunda kesin bir yargıya varmadan önce daha fazla araştırmaya ihtiyaç var.
“Yıldızların incelenmesiyle ilgili olarak, derin uzay tabanlı görüntüleme özellikle değerli olacaktır çünkü tek tek yıldızları çözmek, yayılan ışık ölçümleriyle ilgili birçok sorunu ortadan kaldırır,” diye sonuçlandı Trujillo.
“Hubble zaten çok güçlü kanıtlar sağladı ve gelecekteki (JWST) gibi yapılar, uygun filtreler ve yıldız belirteçleri dikkatlice seçilerek, bu aramayı daha da ileriye taşıyabilir.”
Ekibin araştırması, makale deposu sitesinde yayınlanmıştır.
