Gökbilimciler, yok olmaya mahkum olan devasa yıldız Betelgeuse’un yüzeyindeki hareketleri daha önce hiç görülmemiş bir detay seviyesiyle gözlemledi. Avrupa Güney Gözlemevi’nden (ESO) Bill Dent liderliğindeki bilim ekibi, Atacama Büyük Milimetre/Submilimetre Dizisi (ALMA) ile bu kaderine damgasını vurmuş kırmızı süperdev yıldızı inceleyerek, yüzeyindeki karmaşık yapıları daha detaylı bir şekilde gözlemledi.
Dünya‘dan yaklaşık 600 ışık yılı uzaklıkta bulunan Betelgeuse, birkaç yıl önce, bu gelişmiş yıldızın parlaklığındaki ani değişimler nedeniyle dikkatleri üzerine çekmişti. Bu durum, bazı bilim insanlarının, yıldızın muhteşem bir süpernova patlamasıyla sonuçlanabileceği hipotezini ortaya atmıştı. Ancak bu patlama henüz gerçekleşmedi ve bilim insanları, bu olayın yakın gelecekte meydana gelme olasılığının daha düşük olduğuna inanıyorlar. Buna rağmen, Betelgeuse hala yoğun bilimsel araştırmaların odağında yer alıyor.
“Yıldızın nihai kaderi olan süpernova patlaması göz önüne alındığında, şu anda nasıl göründüğünü anlamak son derece önemli,” diyen Bill Dent, ALMA’nın elde ettiği yeni görüntülerin, yıldızın karmaşık yapısı hakkında eşsiz bilgiler sunduğunu belirtti. Bu araştırmanın sonuçları, “Astronomy & Astrophysics” dergisinde yayınlanmak üzere kabul edildi ve ilgili arşiv sitesinde erişilebilir durumda.
2023 yılında çekilen bu ALMA görüntüleri, Betelgeuse’un yüzeyinde parlak noktalara ve devasa miktarda plazmanın yıldız boyunca hareket etmesi sonucu oluşan neredeyse dalgalı bir yapıya sahip olduğunu gösteriyor. Bu yıldızın çapı Güneş‘in 20 katı olmasına rağmen, hacmi yaklaşık 800 kat daha büyüktür.
Gözlemler, Betelgeuse’un atmosferinin sıcaklığının yaklaşık 3.680 derece Fahrenheit (2.030 derece Celsius) olduğunu gösteriyor, ancak en az iki bölgenin bu sıcaklıktan bile daha yüksek olduğu tespit edildi. Bu bölgelerden biri, çevresindeki plazmadan 980 derece Fahrenheit (530 derece Celsius) daha sıcaktır.
ALMA ile elde edilen bu düzensiz yapılar, yıldızın içindeki büyük konveksiyon hareketlerinin sonucu olabilir. Sıcak plazma, yıldızın içinden yükselerek şok dalgaları oluşturur ve bu dalgalar, yıldızın atmosferinde parlak ve sıcak bölgelerin oluşmasına neden olur.
Bilim insanları, Betelgeuse’un yapısı hakkında ne kadar çok şey biliyorlarsa da, bu yıldız hala sürprizlere açık olabilir. Ekip, 2023’teki görüntüleri 1 USD = 48.16 TL, 1 EUR = 56.09 TL ile karşılaştırdığında, yıldıız diskinin kuzeydoğusundaki bir noktanın en az yedi yıldır sabit kaldığını ve mevcut yıldız modellerinin öngördüğünden çok daha uzun süre varlığını sürdürdüğünü fark etti.
Bilim insanları, Betelgeuse’un yüzeyindeki bu sıcak noktaların nasıl değiştiğini ve kütle kaybı ile yıldızın yapısı arasındaki ilişkiyi anlamak için ALMA ile gözlemlerine devam edecekler. Bu araştırmalar, Betelgeuse’un nihai olarak süpernova patlamasıyla hayatını sonlandırana kadar devam etmesi bekleniyor.
