Yeni keşfedilen bir Mars meteoriti, Kızıl Gezegen’in jeolojik tarihinin daha önce bilinmeyen bir dönemine dair sırları ortaya çıkarıyor.

1.27 milyar yaşında olduğu belirlenen bu uzay kayası, Kuzey Batı Afrika (NWA) 13441 olarak adlandırılıyor ve 2019’da Cezayir’de keşfedilmişti; ancak yaşı yakın zamanda doğrulanmış oldu. Bilim insanları, bu meteoritin, 600 milyon yıl önce ile 2.4 milyar yıl arasındaki büyük bir zaman aralığına dair sorulara cevap vermeye yardımcı olduğunu belirtiyor.

Bu geniş zaman dilimi boyunca, magmatik (katı magma) shergottitler içeren hiçbir meteorit bulunmamaktadır. Shergottitler, Kızıl Gezegen’den fırlatılan ve uzaya gönderilen, daha sonra Dünya’ya düşen en yaygın meteorit türüdür. Bu dönemdeki bilinen tek meteoritler ise daha nadir olan chassignitler ve nakhlitlerdir. Bu nedenle, yeni analiz edilen bu meteorit, bu döneme dair yeni bilgiler sunmaktadır.

“Bu meteoritin özellikleri tamamen şaşırtıcıydı,” diyen Boston College’daki Yer Bilimleri ve Çevre Bilimleri profesörü Ethan Baxter, “Bu yaşta başka bir Mars meteoriti bulunmamaktadır.” şeklinde konuştu. Baxter, bu çalışmanın sonuçlarını yayınlayan makalenin yazarlarından biri.

NWA 13441, araştırmacılar için iki açıdan şaşırtıcıydı. İlk olarak, bileşimiydi; shergottit olmasına rağmen, uzay kayası aynı zamanda nadir toprak metallerinden biri olan neodimyumun izotoplarını da içeriyordu. Neodimyum genellikle chrondritlerde bulunur ve chrondritler de Güneş Sistemi’nin oluştuğu 4.56 milyar yıl öncesindeki dönemde yaygındı.

Bu shergottit ve chrondrit karışımı, Mars’ın daha derin kısımlarının gezegenin oluştuğundan beri nispeten değişmediğini gösteriyor. Baxter, bu bulgunun, bilim insanlarının zaten bildiği şeyle uyumlu olduğunu belirtiyor. Mars, Dünya’dan farklı olarak, Güneş Sistemi’nin oluşmasından sadece beş milyon yıl sonra oluşmuştur. Bu durum, erken dönemdeki jeolojik süreçlerin etkilerini daha az görmemize olanak tanır.

Chrondritlerin daha detaylı incelenmesi ise ikinci bir sürprizi ortaya çıkardı: izotopların bileşimi, “Mars’ın oluştuğu ilk dönemlerdeki süreçlere dair yeni sınırlar” belirlemeye yardımcı oluyor. Makalenin özetinde belirtildiği gibi, bu meteorit, “zengin ve yoksul shergottit kaynakları arasında kalan daha önce örneklenmemiş bir rezervuardan” gelmiş olabilir.

Bilim insanlarının umudu, bu meteoritin daha fazla analiziyle “Mars’taki magmatik ve volkanik aktiviteye dair daha fazla bilgi edinilebileceği”. Bir sonraki adımda, meteoritin izotopları incelenerek, erken dönemdeki diğer meteoritlerle olan bağlantısı araştırılacak.

Kaynak: Space