•Çiftli Sistemlerde Gizli Bir Doğrulama
Atarca ya da pulsar, mıknatısal kutuplarından elektromanyetik ışınım yayan, oldukça mıknatıslanmış ve dönen bir nötron yıldızıdır. Bu nesneler, döngülerinin son derece düzenliliği nedeniyle gök bilimciler için çok yararlı araçlar durumuna gelir. Tek bir atarca için atımlar arasında milisaniyeden saniyeye kadar değişen, ancak son derece kesin bir aralık bulunur. Bu düzenlilik, atarcaları özel bir gözlem aracına dönüştürür.
Bu yararlı özellik, özellikle ikili bir nötron yıldız dizgesinde ortaya çıkar. Bir ikili nötron yıldız dizgesindeki bir atarcanın gözlemleri, kütleçekimsel dalgaların varlığını dolaylı olarak doğrulamak için kullanıldı. Bu, çiftli pulsar sistemlerinin güçlü alan yerelçekimi teorisinin doğal laboratuvarları olarak değerlendirilmesini destekleyen somut bir gözlemsel temeldir.
Atarcaların Bilimsel Katkıları
Çiftli sistemlerin ötesinde, atarcalar çeşitli önemli keşiflere olanak tanımıştır. İlk ötegezegenler, 1992’de bir atarca olan PSR B1257+12’nin yörüngesinde keşfedildi. Ayrıca 1983’te, o zamanlar süreyi hesaplamada atom saatlerinin doğruluğunu aşan belirli türde atarcalar belirlendi. Bu örnekler, atarcaların bilimsel araştırmalarda ne kadar değerli araçlar olduğunu göstermektedir.
Oluşum ve Dönüşüm Mekanizmaları
Bir atarcanın oluşumuna yol açan olaylar, büyük bir yıldızın çekirdeğinin bir nötron yıldızına çöktüğü bir süpernova sırasında sıkışmasıyla başlar. Nötron yıldızı açısal momentumunun çoğunu korur ve öncülünün yarıçapının yalnızca çok küçük bir bölümüne sahip olduğu için çok yüksek dönüş hızıyla oluşur. Nötron yıldızının dönüşü ile birlikte dönen atarcanın mıknatısal ekseni boyunca bir ışınım yayılır.
Atarcaların hızla dönen nötron yıldızları olduğu genel kabul görse de, Max Planck Dünya Dışı Fizik Enstitüsü’nden Werner Becker 2006’da şunu söylemiştir: “Atarcaların ışınımlarını nasıl yaydıkları üzerine olan kuram, yaklaşık kırk yıllık bir çalışmadan sonra bile hâla emekleme aşamasındadır.” Bu açıklama, konudaki belirsizliği ve bilimsel tartışmaların sürdüğünü ortaya koymaktadır.
Atarca Sınıfları
Gök bilimciler tarafından elektromanyetik ışınımın gücünün kaynağına göre ayrılmış üç ayrı atarca sınıfı bulunmaktadır: dönme gücüyle çalışan atarcalar, birikimle çalışan atarcalar ve magnetarlar. Bu sınıfların hepsi nötron yıldızları olsa da, gözlemlenebilir davranışları ve altında yatan fizik oldukça farklıdır.
Milisaniye atarcaları, yığılma süreci sonucunda oluşur. Bu madde nötron yıldızına düştüğünde, nötron yıldızının manyetik alanını “gömdüğü” ve ortalama atarcalardan 1000-10.000 kat daha güçsüz manyetik alanlı milisaniye atarcaları bıraktğı düşünülüyor. Bu düşük manyetik alan, atarcanın dönüşünü yavaşlatmada daha az etkilidir, bu nedenle milisaniyelik atarcalar milyarlarca yıl yaşarlar ve bu da onları bilinen en eski atarcalar yapar.
Bu açıklama Vikipedi kaynaklarından uyarlanmıştır ve şu lisans altında sunulur: CC BY-SA 4.0.
Henüz yorum yok