Astronomlar, evimiz galaksi olan Samanyolu’nun 13 milyar yıllık tarihinde 10 milyondan fazla kara delik ürettiğini tahmin ediyor. Ancak şu ana kadar yalnızca 70 tanesini buldular.
Şimdi Birleşik Krallık’taki bir astronom grubu, bu geniş boşluğu doldurmak için halkı işe alarak bir proje yürütüyor. , adlı proje; bir bilgisayar ve birkaç boş dakikası olan gönüllüleri, NASA uzay teleskopu tarafından toplanan devasa veri yığınları arasından süzmeye çağırıyor. Tanınabilir kalıpları işaretleyerek bir “kara delik”e işaret edebilecekleri için, gönüllüler ekibin, aksi halde yıllar alacak bir aramayı hızlandırmaya yardımcı olabiliyor.
“Bir sonraki gözlem için teleskoplarımızı tam olarak nereye yöneltmemiz gerektiğini daraltacaksınız” dedi proje ortak yürütücüsü Adam McMaster, Southampton Üniversitesi’nden astronom, bir açıklamada ve “bir kara deliği bulan siz olabilirsiniz.”
Kozmik büyütleme camları
Kara delikler, güneşimizden yaklaşık 20 kat daha kütleli dev yıldızlar yakıtlarını tüketip çöktüğünde oluşur ve ışığın bile kaçamadığı o kadar büyük bir yerçekimine sahip bir uçurum geride bırakır. Kendileri görünmez olsalar da, bu kozmik devler yakınlarındaki nesnelerin ışığını bükerek varlıklarını ortaya koyar ve Black Hole Hunters (Kara Delik Avcıları) projesi bu etkinin belirli bir tezahürünü arıyor.
Bu, dev yıldızların çoğunun ikili sistemler oluşturması ve bir yıldızın, eşinin bir kara deliğe dönüştüğü şiddetli patlamanı bazen atlatıp hayatta kalabilmesi sayesinde gerçekleşir. Böyle olduğunda, iki cisim birbirinin etrafında yörüngede kalmaya devam eder. Eğer böyle bir ikili, Dünya ile tam doğru şekilde hizalandığında, kara delik periyodik olarak doğrudan eşinin ve gezegenimizin arasından geçer. Ve böyle olduğunda, kara deliğin yerçekimi, yıldızın ışığını büküp büyüterek gözlem yapan telesoplara kısa süreliğine daha parlak görünmesine neden olur.
Bu gizli devleri bulmak için proje, NASA’nin Geçiş Yapan Ötegezegenler Tarama Uydusu (TESS) verilerine dayanıyor. Uydunun temel görevi ötegezegen aramak olsa da, veri toplama yöntemi — bir yıldızın parlaklığında zaman içindeki küçük, sürekli değişimleri izlemek — kara delik büyütme olaylarını tanımlamak için ideal şekilde uygunudur, TESS projesi not ediyor.
“Uzmanlık gerektirmeyen basit bir görev” dedi McMaster açıklamada. “Gönüllülere neyi aramaları gerektiğine dair örnekler göstereceğiz, böylece yapmaları gereken tek şey doğru kalıpları tanımlamak olacak.”
Otomatik algoritmalar, TESS verilerinin ön taramasını gerçekleştirerek en açık kara delik adayı konumları için milyonlarca potansiyel yıldızı süzer, proje açıklamasına göre. Ancak araştırmacılar, algoritmaların yanıltıcı pozitif sonuçlara yol açabilecek kozmosun dağınık gerçeklikleriyle — yıldız patlamaları ve yıldızların doğal salınımları — baş etmekte zorlandığını söylüyor.
İnsansel dokunuş
Bu da insan gönüllülerini aramanın anahtar parçalarından biri yapıyor. Hataları kontrol altında tutmak için, her grafik çok sayıda gönüllüye gösteriliyor ve bireysel hatalar ortalamayla yok olacak şekilde cevapları birleştiriliyor, projenin web sitesine göre.
“Kara delikleri yatak odamdan dizüstü bilgisayarımla arayabilirim — ve gerçek uzay bilimine gerçek bir katkı sağlayabilirim” dedi projeye dahil olan Southampton Üniversitesi fizik ve astronomi lisans öğrencisi Grace Clarke, aynı açıklamada. “Veriler anlamak kolay — sadece kalıp tanıma — ve bunu okumak için astronomi derecesine ihtiyacınız yok.”
Kaynak topluluk tarafından hazırlanan umut verici sinyallerin kısa listesi, astronomlara belirli yıldızları hedefleyen takip gözlemleri yapma imkanı tanıyor; örneğin bir yıldızın görünmez bir eş tarafından çekilip çekilmediğine dair hassas ölçümler. Bu ölçümler zaman alır ve pahalıdır, bu yüzden iyi bir kısa liste araştırmacıların kıt teleskop zamanını akıllıca harcamalarına yardımcı oluyor, ekibi söylüyor.
Ekim 2021’de fırlatıldıktan sonra, proje web sitesine göre neredeyse 23.000 gönüllü çekmiş ve 12 milyondan fazla sınıflandırma tamamlamıştır.
TESS’e yönelmeden önce, ekip SuperWASP verilerini kullanarak benzer bir arama yürütmüştür; yer tabanlı bir tarama olan SuperWASP, TESS gibi 2004’ten 2016’ya kadar gezegen işaretlerini izlemiştir. Bu sonuçlar hâlâ analiz ediliyor ve yakında yayımlanması bekleniyor.
Ekip, aramayı Avrupa Uzay Ajansı’nın ve NASA’nin yakın zamanda fırlatıldığı diğer enstrümanların gözlemleriyle genişletmeyi planlıyor.
“Potansiyel olarak binlerce yeni keşif olacak; bu yüzden alabileceğimiz tüm yardıma ihtiyacımız var,” McMaster açıklamada belirtti.
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔
Henüz yorum yok