14 Eylül 2026 Pazar akşamı, kuzey yarım kürenin orta kuşağındaki gözlemciler için gökyüzünün batısında Ay, Venüs, Merkür ve Spica yıldızı tek bir doğrultuda sırayla dizilecek. Saat 19.30’ya (UTC-05:00) kadar uzanan bu görüntüde hilal şeklindeki Ay sol üstte yer alırken, onun hemen altı ve sağında parlak Venüs, en altta ise ufka yakın zayıf bir nokta olarak Merkür görünecek. Gökyüzünü koyu ufuk siluetinin yakınında turuncu bir alacakaranlık parıltısı sarımsı tonlardan kahverengiye doğru sönümlüyor.
Bu diziliş, gök cisimlerinin birbirine göre konumlarının son birkaç gece içinde nasıl değiştiğini gösteren doğal bir geçişin parçası. Geçen gece Ay, Venüs ve Spica arasında oluşan üçgen biçimini gözlemleyenler, bu akşamki daha düz sıraya bakarak iki görüntü arasındaki farkı kendileriyle karşılaştırabilecek. Gök cisimlerinin üstten sola, Merkür’e doğru alt sağa uzanan bu dizilişi yakalamak için açık bir ufuk ve ağaç ya da bina gibi engelleyici yapıların bulunmaması gerekiyor.
Batıda Sıra: Ay’dan Spica’ya Uzanan Doğrultu
Kuzey enlemi 40°, batı boylamı 90° olan referans noktaya göre bugünün saatleri şu şekilde belirleniyor: Güneşin doğuşu saat 06.40, batış ise saat 19.10; Ay’ın doğuşu saat 10.30, batışı ise saat 20.37. Ay, waxing crescent (artan hilal) fazında ve %17 dolulukla görünüyor.
Venüs, kuzey enlemi 40°, batı boylamı 90° olan referans noktaya göre bugünün saatleri şu şekilde belirleniyor: Güneşin doğuşu saat 06.40, batış ise saat 19.10; Ay’ın doğuşu saat 10.30, batışı ise saat 20.37. Ay, waxing crescent (artan hilal) fazında ve %17 dolulukla görünüyor.
Venüs, magnitude –4.8 ile Dünya‘nın kardeş gezegeni olarak alacakaranlığa erken çıkıyor; güneş battıktan 20 dakika sonra batıda hâlâ 5°’den fazla yüksekliğinde duruyor. Ay şu an Virgo ve Libra takımlarının sınırında, yarın bu bölgede yer alacak.
Merkür magnitude –0.5 ile nispeten parlak olsa da çok düşük konumda; güneşten 40 dakikadan az süre önce ufukta batar. Güneş battıktan yaklaşık 20 dakika sonra, açık ve engelleyici ağaç ya da bina bulundurmayan bir görüş alanıyla Merkür’ü batı ufku üzerinde yakalamak mümkün. Bir tepe gibi yüksek bir yapıya çıkmak bu konuda yardımcı olabilir; Merkür’ü konumlandırmak için dürbün kullanmanız gerekebilir, çünkü yalnızca 2° yüksekte.
Spica ise Venüs’ten alt sağa doğru 9.1° daha uzağda bulunuyor; magnitude 1.0 ile yıldızın görünmesi için gökyüzünün biraz daha kararması bekleniyor. Ancak Merkür batmadan hemen önce Spica’yı yakalarsanız, Ay’ın üstte, Merkür’ün altta sınırlarıyla dört cismin de üstten sola uzanan tek bir doğrultuda görülebilmesi mümkün.
Merkür batmasından sonra bile Ay, Venüs ve Spica’nın sıralı görünmesine kısa süre kalıyor; ancak Spica ve ardından Venüs yaklaşık saat 20.15’te yerel gündüz zamanına göre batar.
Astronomy dergisinin baş editörü Alison Klesman
Kuşak Işığının Doğu Ufku Ziyareti
Gök cisimlerinin konumları, astronomların bu dizilişi saat 19.30’ya kadar izleyebileceğini gösteriyor; Ay hilal şeklinde ve %17 dolulukta.
Oktup eşenine yaklaştıkça kuşak ışığı, 15 Eylül’de doğan alacakaranlığın gökyüzünü aydınlatmaya başlamasından önce doğuda görülebilir hale geliyor. Bu nedenle en uygun izleme zamanı, güneş doğmadan birkaç saat öncesidir; az ya da hiç yapay aydınlatma bulunan karanlık bir konum tercih edilmelidir.
Bu ışık şeridi, Leo (Aslan) takımı başının güneş doğmadan yaklaşık iki saat önce doğu ufku üzerinde yeni yeni belirip, Cancer (Yengeç), Gemini (İkizler) ve Taurus (Boğa) tarafından daha yukarıya kaldırıldığı doğrultuda aranır. Kuşak ışığını bu takımları birbirine bağlayan doğru boyunca izlemek gerekiyor; çünkü ekliptik orada yer alır. Bakışınızı ufuktan aşağı soldan, gökyüzüne yükseldikçe sağ üst yönüne çevirmeniz yeterlidir.
Kuşak ışığı tabanında daha geniş, gökyüzünde yükseldikçe daralır ve Gemini veya Taurus’ta bir ucu oluşana kadar sivrilir. Ay’ın alacakaranlık gökyüzünden çıkması için artık en uygun anlar var; bu nedenle kuşak ışığını izlemek için mevcut fırsat değerlendirilmelidir.
Bu bilgiler, Astronomy dergisinin baş editörü ve astronomi alanında doktora derecesine sahip Alison Klesman tarafından paylaşıldı. Araştırma konuları arasında küçük gezegenler ile süpermassif kara delikler gibi çeşitli alanlar yer alıyor.
