Güneş Tutulmasının Büyüleyici Fotoğrafları: Güneş’in Atmosferinde Devasa Delik ve Gizemli “Duman Halkaları

12 Ağustos’ta yaşanan tam güneş tutulması sırasında çekilen ve yeni paylaşılan güneş fotoğrafları, güneşin dış atmosferini daha önce hiç görülmemiş bir ayrıntıyla ortaya koyuyor.

Hawaii Üniversitesi’nin koordinesini üstlendiği Solar Wind Sherpas projesi kapsamında çalışan araştırmacılar tarafından yayılan görüntüler, güneş rüzgârında “halka dumanı” olarak adlandırılan nadir yapıları da gösteriyor. Sigara içicilerin üflediği halkalara benzerliklerinden dolayı böyle adlandırılan bu girdaplar ilk kez 2008 yılında çekilen güneş tutulması fotoğraflarında tespit edildi. Araştırmacılar, oluşumlarının ardındaki süreçleri uzun süre açıklayamıyordu. Artık halkaların koronal plazmadaki sıcaklık farklarının bir sonucu olduğu ve güneşin manyetik çizgileri boyunca derinlere, gezegenler arası alana doğru yayıldığı biliniyor.

“Bu yıl halka dumanlarını gerçekten iyi yakalayabildik,” dedi Çek Cumhuriyeti’ndeki Brno Teknoloji Üniversitesi’nde matematik profesörü ve Solar Wind Sherpas Ekibi’nin görüntü işleme çalışmalarını yöneten Miloslav Druckmüller, bir açıklamada. “Güzellikle bükülmüş girdaplar bunlar ve koronada çok sayıda var.”

İspanya’daki Pico Trigaza dağından çekilen görüntüler, güneş rüzgârının saniyede 500 mile (800 kilometre) varan çok yüksek hızlarla daha kolay sızabildiği güneşin manyetik çizgilerindeki bir açıklık olan dev bir koronal deliği de ortaya koyuyor.

Koronal delikler, güneşin atmosferindeki daha soğuk bölgelerdir ve uzaydaki araçlar tarafından çekilen aşırı ultraviyole ve X-ışını görüntülerinde daha koyu görünür. Manyetik çizgiler yüzeye geri dönüp kıvrılmak yerine uzaya doğru uzandığı bölgelerde oluşurlar ve saniyede yüksek hızlarda güneş rüzgârının sızmasına olanak tanır. Bu yapılar haftalar hatta aylar sürebilir.

Güneş tutulması fotoğrafçılığı, korona olarak adlandırılan güneşin üst atmosferinde gerçekleşen ve uçak uzay gözlemevlerinin bile göremediği süreçlere benzersiz bir pencere açar.

Uzay araçları ve Dünya üzerindeki astronomik teleskoplar, taç bulutu görmek için coronagraph olarak bilinen enstrümanlara güvenir. Taç bulut, Güneş’in yüzeyinden milyon kez daha sönük olduğundan araştırmacılar, onu görebilmek için görünür güneş diskinin bir occulter ile örtülmesini gerektirir. Teleskopun içinde yer alan bu occulter, görüntüleri kırınım etkilerinden korumak için yalnızca güneş diskinin kendisinden daha geniş bir alanı kapsamak zorundadır.

Top güneş tutulması sırasında Ay, Güneş’in parlak diskini doğal olarak örter ve bilim insanlarına, geleneksel coronagraph’larla elde edilmesi zor olan iç taç bulutun son derece detaylı görüntülerini yakalamayı sağlar.