SpaceX roketinin Ay yüzeyine çarpması sonucu oluşan kraterin yeri tespit edildi.
Güney Kore’nin Ay gözlem uydusu olarak bilinen “Danuri”, SpaceX’in üst kademesinin Ay’a çarptığı bölgenin görüntülerini elde etti. KARI (Korea Aerospace Research Institute) yetkilileri tarafından yapılan açıklamaya göre, “Danuri, çarpmadan yaklaşık 30 dakika önce gözlemlere başladı ve yörünge kontrolü sayesinde, çarpma bölgesinin üzerinde birden fazla kez geçerek toplamda 8 görüntüleme oturumu gerçekleştirdi. Bu gözlemler sonucunda, çarpma bölgesindeki arazideki değişiklikler ve fırlayan parçaların yayılımı tespit edildi.”
Açıklamada ayrıca, “Danuri, hem çarpmadan önceki hem de hemen sonraki görüntüleri elde ederek, yalnızca çarpmanın neden olduğu değişikliklerin analiz edilmesini sağladı ve önemli araştırma verileri sağladı” denildi. Bu açıklama, çarpma öncesi ve sonrası görüntülerin paylaşıldığı bir gönderiye eşlik etti.
Söz konusu Falcon 9 roketi, Firefly Aerospace‘in “Lunar Pathfinder” ve ispace’in “HAKUTO-R Mission” adlı iki özel robotik Ay iniş aracını yüksek yörüngeye taşıdı. Lunar Pathfinder başarılı bir şekilde Ay yüzeyine indi, ancak Resilience ise iniş sırasında kaza geçirdi.
Falcon 9’un ilk kademesi, kalkıştan kısa süre sonra Dünya’ya geri dönerek yeniden kullanılmak üzere kurtarıldı. Falcon 9’un üst kademeleri ise genellikle kullanıldıktan sonra atılır. Ancak Blue Ghost-Resilience görevi için kullanılan üst kademe, yüklerini hedeflerine ulaştırmak için neredeyse tüm yakıtını kullandı. Bu nedenle 8.800 kilogram ağırlığındaki roket parçası Ay’ın yörüngesinde kaldı ve zamanla yerçekimi kuvvetlerinin etkisiyle Ay ile çarpışma yoluna girdi.
Bu çarpışma, KARI yetkililerinin tahminlerine göre, Çarşamba günü saat 06:34’te gerçekleşti. Bilim insanları daha önce bazı parametreleri hesaplamıştı. Örneğin, roket parçasının yaklaşık 8.690 km/saat hızla çarptığı ve 27 metre genişliğinde bir krater oluşturduğu tahmin ediliyordu.
Danuri tarafından elde edilen gözlem verileri, NASA’nın Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) gibi diğer Ay görevlerinden elde edilecek verilerle birlikte uluslararası işbirliği içinde kullanılacak ve daha detaylı araştırmalara katkı sağlayacaktır. Ayrıca, bazı yer tabanlı teleskopların da bu çarpışmayı kaydettiği düşünülüyor. Instituto de Astrofísica de Andalucía’daki astronomlar, tahmin edilen zamanda bir video kaydetmeyi başardıklarını iddia ediyorlar.
SpaceX Falcon 9 üst kademesi, Ay yüzeyine çarpan ilk roket parçası olmadı. Örneğin, Çin’in Long March 3C roketi de 4 Mart 2022 tarihinde Ay yüzeyine çarpmıştı. Ayrıca, NASA’nın Surveyor ve Lunar Prospector görevleri sırasında da roket parçaları Ay yüzeyinde kraterler oluşturmuştu.
Danuri, Güney Kore’nin ilk Ay görevi olup, Falcon 9 roketiyle fırlatılmış ve dört ay sonra Ay yörüngesine girmiştir. Üzerinde altı farklı cihaz bulunmaktadır; bunlardan beş tanesi Güney Koreli üniversiteler ve araştırma kuruluşları tarafından sağlanmıştır. Altıncısı ise NASA tarafından sağlanan ShadowCam adlı bir cihazdır, bu cihazun görevi Ay’ın kutuplarında su buzuna dair belirtiler aramak.
