•Evrenin en güçlü patlamaları olarak bilinen hypernovaların (aşırı süpernovalar) aslında hiçbir zaman gerçekleşmemiş olabileceği ortaya çıktı. Bu patlamalar, galaksimizin halo bölgesindeki ve komşu bir cüce galaksideki olağanüstü yıldızları açıklamak amacıyla öne sürülmüştü; bu yıldızların ancak 10 kat daha güçlü bir patlamanın kalıntılarından oluşabildiği düşünülüyordu.
Yeni bulguları ortaya eden ekip, aslında sıradan süpernovaların, maddenin eşitsiz veya küresel olmayan biçimde uzaya fışkırtılması durumunu göz önüne alındığında bu yıldızları açıklayabileceğini belirtiyor. Ekip lideri University College London’dan (UCL) Anmol Aggarwal, “Bugün bir süpernoya baktığımızda, yıldızın malzemeleri eşit dağılmaz. Oksijen büyük ölçüde bir yöne, kükürt başka bir yöne fıışkırmış olabilir. Yeni yıldızlar, süpernoyanın genel element karışımından değil, süpernoyanın parçalarının bir karışımından oluşabilir” dedi.
Aggarwal, “Bu tür bir durumu hesaba katan matematiksel modeller geliştirdik ve tüm durumlarda çok olağanüstü bir malzeme karışımına sahip yıldızların büyük olasılıkla sıradan süpernovalardan oluştuğunu bulduk. Hypernovalar için gördüğümüz tüm kanıtlar aniden ortadan kalkıyor” diye ekledi.
Hypernova ile süpernovo arasındaki fark nedir?
Süpernovalar, kütleseli yıldızların yakıtını tükettiği ve böylece hayatlarını sonlandırdığı zaman meydana gelir. Bu durum yıldızın çekirdeğinin çökmesine ve dış katmanlarına doğru yayılan şok dalgaları oluşturarak süpernovo olarak adlandırdığımız patlamalara yol açar.
Hypernovalar benzer biçimde, ancak çok daha kütleseli ve hızlı dönen bir yıldız için öne sürülür. Bu da çok daha enerjik bir patlama üretir.
Süpernovalar veya hypernovalar gerçekleştiğinde, ölüm aşamasındaki yıldızın yaşamı boyunca ürettiği elementleri çevresindeki kozmik ortama fıışkırtır. Bu elementler sonunda sonraki yıldız neslinin yapı taşları olur. Yani bir yıldızın kimyasal izlerini analiz etmek, yıldız bilimcilere aile geçmişleri hakkında bilgi verebilir.
Tam karışım olmadan oluşan yıldızlar
Mullard Space Science Laboratory’nden UCL’den Ralph Schoenrich, “Bir yıldız süpernoya girmeden hemen önce soğan katmanları gibidir; merkezde daha ağır elementler, dışta ise daha hafif olanlar bulunur. Modelimiz, gözlemlenen yıldızı açıklamak için her katmandan veya bölgeden ne kadar malzemenin gerekli olduğunu inceliyor” dedi.
Schoenrich, “Süpernoya malzemelerinin yeni yıldızları oluşturmadan önce ne kadar iyi karıştığını bilmiyoruz. Bu alanda onlarca yıllık çalışma olmasına rağmen. Araştırmamız, bazı karışımların gerçekleştiğini ancak tam karışım olmadığını öne sürüyor” ifadelerini kullandı.
“Aynı zamanda bu durumu galaksilerde kimyasalların evrimi ve yıldızlararası ortamın nasıl çalıştığına dair modellerimizde hesaba katmamız gerekiyor” diye ekledi Schoenrich.
Araştırmanın sonuçları
Ekip, araştırmasına hypernova patlamasından fıışkırtılan malzemelerden oluşmuş olabileceği düşünülen dört yıldızı gözlemle başladı. Ekip, bu yıldızlardan üçünün daha çok süpernovalardan sonra oluşturulmuş olma ihtimalinin yüksek olduğunu belirtti.
Bilim insanları ardından galaksimizin halo bölgesinde gümüş ve uranyum gibi ağır elementlerde aşırı zenginlik içeren tuhaf bir kimyasal bileşime sahip tek bir yıldızı inceledi. Bu elementler, ancak en kütleseli yıldızların (hypernova olan yıldızların) çekirdeklerinde üretilebilecek kadar ağırdır.
Bu tür elementler aynı zamanda nötron yıldızı olarak adlandırılan iki kütteseli ve yoğun yıldız artığının çarpışıp birleşmesi sırasında da oluşturulabilir. Ancak bu yıldız, bir nötron Yıldızı çarpışmasından sonra mevcut olması gereken diğer bazı ağır elementlere sahip değildir.
Ekip, galaksimizin modelini kullanarak bu yıldızın kökenini inceledi; modelde hidrojen ve helyenden daha ağır olan elementsel zenginleşme, astronomların metaller olarak adlandırdığı öğeler aracılığıyla hızlı biçimde gerçekleşti. Yıldızın çok hızlı dönmesi ve galaksımızın dış kenarlarında bulunması, ekibin bu yıldızın metal açısından fakir bir cüce galakside oluşup sonra galaksimize sürüklenmiş olabileceğini düşünmesine yol açtı. Oluşturan olay ise nötron yıldızı birleşmesi ile sıradan bir süpernoyanın kombinasyonuydu.
Hiç hypernova gerek yoktu. Bilim insanlarının bulduğu kadarıyla, asimetri bir süpernovo bunun için yeterliydi.
Ekipin araştırması Nature Astronomy dergisinde yayımlandı.
Henüz yorum yok