Kasım Ayının Gökyüzü Notları: Işık Günü Uzakta

Görsel Kaynağı: nasa

NASA’nın Voyager görevi, güneş sistemimizde bir kez 175 yılda bir gerçekleşen dış gezegenlerin hizalanmasından yararlanarak güneş sistemine büyük bir tur attı. İkiz uzay araçları, her gezegenin yerçekimini kullanarak bir sonraki varış yerine ilerledikleri için Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün hakkında ayrıntılar ortaya koydu. Voyager, Jüpiter’e Galileo ve Saturn’a Cassini gibi iddialı yörünge araçları görevleri için zemin hazırladı. Bugün her iki Voyager aracı da güneş sistemimizin uzak köşelerinden değerli bilim verileri döndürmeye devam ediyor.NASA/JPL-Caltech

1977’de NASA, güneş sistemimizin dört en büyük gezegeni Jüpiter, Saturn, Uranüs ve Neptün’ün bir kez 175 yılda bir gerçekleşen gezegen hizlamasından yararlanan ikiz uzay araçları Voyager 1 ve 2’yi fırlattı. Aralarındaki altı yerçekimi yardımıyla bu Grand Tour, birkaç uydusuyla birlikte gaz ve buz devleri bize yakından bakış imkanı sundu. 1980’lerin başında iki sondal Saturn’da yollarını ayırdı. Voyager 2 Uranüs ve Neptün’e doğru yol alırken, Voyager 1 güneş sisteminden bir portre daha çekti (Merkib ve Mars hariç), evimiz olarak adlandırdığımız soluk mavi noktanın son görüntüsünü de içeren bir portre.

Görsel Kaynağı: nasa

Altın Kayıt Kapağı NASA/JPL-Caltech

“Dünya gezegeninin çocuklarından selamlar.”

Her iyi yolculuğa eşlik eden bir müzik gerekir. Bu durumda her araç, 55 dilde konuşma selamları, 27 müzik parçası, 116 görüntü ve Dünya’dan diğer sesler içeren 30 santimetrelik (12 inç) bir gramofon plağı olan Altın Kayıt’ı taşır. Her kayıt, güneşimizin 14 pulsara göre konumunu gösteren kazıma işareti ve onu nasıl çalacağına dair talimatlar içeren bir dış kapakla korunur. Kapak, kayda kodlanan bilgiyi uzay radyasyonundan korumak için çeşitli metaller kullanır: plak bakır ve altın kaplama, kapak ise alüminyum kullanır. Kapak, ultra safin uranyum-238 izotopu örneğiyle elektroplatlanmıştır. Uranyum-238’in yarı ömrü 4,468 milyar yıldır.

Bir ışık-minütün, zamandan değil mesafeden ölçüldüğünü biliyor muydunuz? Ağustos 2012 ve Kasım 2018’de Voyager 1 ve 2, Güneş’in güneş rüzgarının yıldızlararası ortama karıştığı sınır olan güneş küre sınırı (heliopause) geçmişti. NASA’nın Derin Uzay Ağı’nı kullanarak Dünya, her iki uzay aracıyla da iletişim kuruyor ve yolculukları sırasında her birini takip ediyor. Bu makalenin yazıldığı anda, Canberra anteni Voyager 1’i 25.80 milyar km, yani 16 milyar milden biraz fazla mesafeden takip ediyordu.

Görsel Kaynağı: nasa

Bu grafik, Güneş’in Pluto’nun yörüngesinin çok ötesine kadar uzanan koruyucu bir balon olan güneş küresi (heliosphere) dışındaki NASA’ya ait Voyager 1 ve Voyager 2 araçlarının konumunu gösteriyor. NASA/JPL-Caltech

18 Kasım 2026’da, fırlatılmasından 49 yıl sonra Voyager 1, Güneş’ten 16.1 milyar mil uzaklıktaki bir ışık-gün işaretini geçecek. Işık-yılı terimini muhtemelen favori bilim-kurgu filminizde veya programınızda, ya da yıldızları izlerken ve güneş sistemimizin dışındaki bir nesneye atıfta bulunurken duymuşsunuzdur. Bu video, ışık ölçümlerini kullanarak iç güneş sisteminin, dış güneş sisteminin ve ötesindeki farklı mesafeleri en iyi şekilde gösterir. Ayrıca her Voyager aracını buradan takip edebilirsiniz.

Bir yerçekimi yardımının (gravity assist) nasıl olabileceğine dair gerçek bir anlayış kazanmak için Yerçekimi Yardımı etkinliğimize katılabilir ve “çocuk dakikası”nın nasıl ölçüleceğine dair rehberimizdeki Ölçme Etkinliği kılavuzumuzla bir ışık-minütü ölçmenin nasıl olduğunu öğrenebilirsiniz!