Astronomlar için bu ay oldukça yoğun geçti. Hem 12 Ağustos’ta gerçekleşen güneş tutulması hem de bu hafta sonlarında yaşanacak olan kısmi ayı tutulmasının ardından, Güneş’in doğuşunda parıldayan bir kuyru yıldızı, sessizliğini bozmaya devam ediyor: 220P/McNaught. Bu yılın başlarında bu kuyru yıldızı hakkında yazmıştık, perihelion (Güneş’e en yakın nokta) dönemine hazırlıklı olmanız için. 20 Mayıs gecesi Avustralya’daki Siding Spring Gözlemevi’nden gözlem yapan ünlü kuyru yıldız avcısı Robert McNaught tarafından keşfedilen kuyru, yaklaşık 5.5 yıl yörüngeye sahip olan ve Jüpiter ailesine mensup bir kuyru yıldızdır; Güneş Sistemi‘nin iç bölgelerine uzun zaman önce hapsolmuş ve gaz deviyle 2:1 rezonansta bulunmaktadır. Kuyru Yıldızı 220P McNaught’un Güneş Sistemi içindeki yörünge yolu. Kaynak: NASA/JPL/Horizons. Kuyru yıldızı, bu yaz 1.6 Astronomik Birim (AU) uzaklıkta, Mars’ın yörüngesinin hemen dışındaki bir noktada Güneş’e en yakın mesafeye geldi. Kuyru, 12 Ekim’de Dünya’ya yaklaşık 1.043 AU uzaklıkta en yakın geçişini yapacak. Kuyru şu anda yörüngesinde bizden daha öndedir ve yazın büyük bir bölümünü Güneş’in doğuşunda gökyüzünde parıldayarak geçiriyor. Ancak, astronomların dikkatini çeken şey, bu normalde gözle görülmeyen kuyru yıldızının yakın zamanda yaşadığı patlamalar. Haziran başlarında yaşanan büyük bir patlama, kuyru yıldızının parlaklığını neredeyse 10 kademe artırarak, sadece 2007’deki 17/P Holmes ve Comet 289P/Blanpain kuyru yıldızının 2013’teki patlamalarından daha fazla bir parlaklık artışı sağladı. Ağustos başlarında, 600 kat veya yaklaşık 7 kademe daha fazla bir parlaklık artışı gözlemlendi. Kuyru yıldızı hakkında ilginç gelişmeler yaşanıyor ve Ekim ayındaki en yakın Dünya geçişine kadar başka bir patlama da görebiliriz. Kuyru yıldızı Haziran ayında 8’inci kademeden daha yüksek bir parlaklığa ulaştı ve Ağustos sonlarında hala yaklaşık 9’uncu kademe parlaklığına sahip. Kuyru, 2026 yılında takip ettiğimiz başka bir aktif kuyru yıldızı olan Comet 10P Tempel kuyru yıldızının yanına ekleniyor. Fotoğrafçı Dan Bartlett, yaz boyunca kuyru yıldızının gelişimini gösteren bir dizi fotoğraf çekiyor. Kaynak: Dan Bartlett. Dan Bartlett’ın AstroBin sayfasında belirttiği gibi, “Bu kuyru yıldızı neredeyse her gece farklı bir görünüm sergiliyor.” İlk başta mavi-yeşil renkli bir hale sahip olan kuyru, zamanla genişleyip sonra da küçülüyor. Patlamaların ilk günlerinde zayıf bir toz kuyruğu görülebiliyor ve 10 Ağustos’tan sonra bu kuyruk neredeyse tamamen kayboluyor. Bu hafta içinde ise kuyruğun tekrar belirginleşmeye başladığı görülüyor. Kuyru Yıldızı 220P/McNaught, Ağustos ayının sonlarında yerel güneş doğuşundan yaklaşık bir saat önce Cetus takımyıldızında bulunan Omicron Tauri ve Lambda Ceti yıldızları arasında bulunuyor. Kaynak: Starry Night. Genellikle bir kuyru yıldızını görsel gözlemciler ve amatör astronomlar için ilginç kabul ediyorum, parlaklığı 10 kademeden daha yüksek olduğunda; kamuoyunun ilgisini ise 6 kademe veya daha fazla parlaklığa ulaştığında. Unutmayın ki, bir yıldızın aksine, 220P gibi bir kuyru yıldızının parlaklığı tek bir noktada değil, derin gökyüzü nesnelerinde olduğu gibi dağılmıştır. Bu türden, binoküllerle gözlemlenebilen kuyru yıldızları, SeeStar veya Dwarf Lab’ın Dwarf Mini gibi akıllı teleskoplar için harika hedeflerdir: Dwarf Mini ile Kuzey Karolina’nın Asheville kentinin merkezinden çekilen, kuyru yıldızı 220P fotoğrafı. Kaynak: Dave Dickinson. Kuyru yıldızı 220P/McNaught, 12 Mart 2029’da Güneş’e 4.679 AU uzaklıkta aphelion (Güneş’ten en uzak nokta) konumuna ulaşacak ve 2031’in sonlarında bir sonraki perihelion döneminde tekrar göreceğiz. Kuyru yıldızı 220P/McNaught, Güneş’in doğuşunda yer aldığı sahnede veda etmeden önce parçalanma tehlikesiyle karşı karşıya mı? Kesin olan bir şey var: evrenin düzenli işleyişi içinde bile, kuyru yıldızları patlamalar ve parlaklık değişiklikleri konusunda kendi ‘karakteristiklerini’ sergiliyorlar. Sonbaharda 220P McNaught’u takip etmeye devam edin, çünkü 2026 için son gösterisi henüz gelmemiş olabilir.
Kaynak: Universe Today
