Arktik bölgelerde sonbaharın kışa dönüştüğü dönemde, zemin hemen tamamen donmuyor. Bunun yerine, toprak genellikle günlerce hatta haftalarca “sıfır perde” olarak adlandırılan bir aşamada dondurma noktasının yakınında kalıyor. NASA liderliğindeki yeni bir araştırmada, araştırmacılar yüksek çözünürlüklü bağlantı” target=”_blank”>Arktik sıfır perde haritaları oluşturdu.
Bu olayın süresinin, yoğunluğunun ve yayılımının anlaşılması, bilim insanlarının donan permafrostun (uzun süre dondurulmuş toprağın) Dünya’nın iklimini nasıl etkileyebileceğini daha iyi tahmin etmelerine yardımcı olabilir. Sıfır perde, buzlu su bardağı gibi işler. Su, buz eriyerek sıcaklığı yükselmek yerine dondurma noktasında kalır. Aynı durum, ilkbaharda Arktik toprağında da görülür. Sonbaharda ise tersi olur: su donarken, zemini daha fazla soğumadan dondurma noktasının yakınında tutan ısı salgılar.
Bu neredeyse dondurucu koşullar, topraktaki mikroorganizmaların daha uzun süre aktif kalmasına olanak tanır ve bu da karbondioksit ile metanı atmosfere salar. Arktik permafrost’ta yaklaşık 1.9 trilyon ton (1.7 trilyon metrik ton) organik karbon olduğu tahmin edilmektedir; bu, şu anda Dünya atmosferinde bulunan miktarın neredeyse iki katıdır. Donmuş toprak eridiğinde, daha fazla karbon mikroorganizmaların genişleyen sıfır perdenin nemli koşullarından yararlanmasıyla salılabilir.
18 Ağustos tarihli Scientific Reports dergisinde, araştırmacılar, uydu gözlemlerini ve model çıktılarını 1891’e kadar uzanan saha ölçümleriyle birleştiren GeoCryoAI adı verilen yapay zeka çerçevesini tanımladı. Bu sayede Arktik bölgesindeki sıfır perde koşullarının ilk detaylı haritaları oluşturuldu. Haritalar, ilkbahar erimesinin genellikle sonbahar donmasından çok daha uzun süreli sıfır perde dönemlerine yol açtığını ve daha yüksek nem seviyelerine sahip bölgelerde daha uzun süreli sıfır perde dönemlerinin yaşandığını gösteriyor.
Ekip, GeoCryoAI’yi ABD-Hindistan ortaklığındaki bağlantı” target=”_blank”>NISAR (NASA-ISRO Synthetic Aperture Radar) göreviyle çalışacak şekilde tasarladı. Bu görev, bilim insanlarının donmuş manzaraların değişen iklime nasıl tepki verdiğini gözlemlemesine ve gelecekteki sera gazı emisyonları hakkında daha iyi tahminler yapmasına yardımcı olabilir.
Kaynak: NASA Science
