•Astronomlar, NASA‘ın Chandra X-Işını Gözlemini kullanarak, müzikteki sol klavuz sembolüne benzerliği nedeniyle “Treble Clef” (Sol Klavuz) olarak adlandırdıkları dikkat çekici bir radyo dalga oluşumunun kaynağını çözdü. Araştırmacılara göre bu yapı büyük olasılıkla, süper kütleli kara delikten kaynaklanan bir patlamadan ve ardından iki galaksi kümesinin çarpışmasından kaynaklanıyor. Bulguları açıklayan makale, İtalya’daki Ulusal Astrofizik Enstitüsü (INAF)’nden Andrea Botteon’un liderliğinde Çarşamba günü yayımlanan Astronomy & Astrophysics dergisindeyayınlandı.
Sol Klavuz için bir açıklama bulmak özellikle zordu çünkü oluşum, Samanyolu’nun düzlemi neredeyse doğrudan arkasında yer alıyor; bu da evimizin galaksinden yıldızlar, gaz ve tozun विश्व‘dan görüşü büyük ölçüde engellemesi anlamına geliyor. Ancak araya giren malzemeye bakabilen teleskopların kullanılmasıyla araştırmacı ekibi, bu nadir yapının sorumlusunun ne olduğu tespit edebildi.
NASA’nın Chandra’sı ve Alman RÖntgen Görüntüleme Dizili Araçlı Araştırma (eROSITA) X-Işını teleskobu, Sol Klavuz’un bulunduğu yerde dağınık, sıcak gaz saptayarak yapının bir galaks kümesi tarafından ev sahipliği yaptığını gösterdi. Araştırmacılar ayrıca bu galas kümesinin aslında birleşme sürecinde olan iki kumen olduğunu belirledi. Galas kümeleri, evrendeki en büyük yapılardan bazıları olup yüzlerce ayrı galaksi ve devasa aşırı ısınmış gaz rezervuarları içerir.
Sol Klavuz’un ve onu içeren kümenin yeni bileşke görüntüsü, Chandra ve eROSITA tarafından X-Işınında tespit edilen milyonlarca derecelik gazı maviyle; bazı Chandra verilerinin yazarların önemli özellikleri vurgulamak için kullandıkları özel bir teknikle elde edildiği görülecek şekilde; LOw Frequency ARray (LOFAR) adlı Avrupa’daki büyük radyo teleskopları ağından kırmızı radyo verisiyle müzik notasyonunun ikizini ortaya koyuyor. Bileşke görüntünün son parçası Birleşik Krallık Kızılötesi Teleskobu tarafından elde edilen kızılötesi veri olup çoğunlukla beyaz görünüyor.
Yazarlar, Sol Klavuz’un büyük olasılıkla iki aşamalı bir süreçten oluştuğunu sonuçlandırdı. İlk olarak, galas kümesinin merkezindeki süper kütleli kara delikten kaynaklanan daha önceki bir patlama, yüklü parçacıkların ve manyetik alanların neredeyse ışık hızında uzaklaşmasına yol açtı. Bu da benzeri görülmemiş bir kozmik krescendo oluşturdu ve parçacıklar enerjilerini kaybettikçe zamanla solan parlak radyo dalgaları üretti. Ardından, iki küme arasındaki çarpışma bu bulutu sıkıştırıp yeniden enerji verdi ve yapı tekrar radyo dalgalarında parlamaya başladı. Çarpışmadan kaynaklanan, süpersonik uçakların ses patlamalarına benzer şok dalgaları bu yeniden enerjilendirme sürecinde rol oynamış olabilir.
Chandra verilerindeki küme çarpışması için kanıt ortaya çıkarmak amacıyla yazarlar, kümenin sıcak gazının simetrik bir şekilden ne kadar sapladığını inceleyen özel bir teknikle çalıştı. Sıcak gazın çoğu simetriktir ve yaklaşık olarak bir oval biçimindedir. Yazarlar bu simetrik oval şekili orijinal X-Işını görüntüsünden çıkardı. Artık görüntüdeki kalan X-Işını yayılımı, solda ve sağda en parlak, merkezde ise en soluk görünüyor. Yeni bileşke görüntü hem orijinal hem de artık X-Işını görüntülerini birleştiriyor.
Artık görüntüdeki küme merkezinin solunda ve sağındaki daha parlak X-Işınları, iki küme arasındaki çarpışmanın büyük olasılıkla görüntüde görülecek şekilde soldan sağa doğru gerçekleştiğini ima ediyor. Araştırmacılar, iki küme arasındaki doğrudan çarpışmanın birkaç yüz milyon yıl önce gerçekleştiğini ve kümelerin şimdi birbirinden uzaklaştığını düşünüyor.
Sol Klavuz’a benzerlik, rastgele verilerde tanıdık şekillerin görülmesi olgusu olan pareidoli örneğidir; müzik notasyonuyla herhangi bir bilimsel bağlantı yoktur.
NASA’nın Huntsville, Alabama’daki Marshall Uçuş Merkezi Chandra programını yönetiyor. Smithsonian Fiziksel Gözlem Çentrinin Cambridge, Massachusetts’teki Chandra X-Işını Merkezi bilim operasyonlarını ve Burlington, Massachusetts’teki uçuş operasyonlarını kontrol ediyor.
[…] Çekebilir: NASA’nın Chandra Gözlemi “Sol Klavuz” Şekilli Radyo Dalgalarını Açıkladı → स्रोत: NASA […]