NASA‘nın süpersonik uçuşları daha sessiz hale getirmeyi hedefleyen deneysel uçağı X-59, 25 test uçuşunun ardından önemli performans hedeflerine ulaşarak yeni bir aşamaya hazırlanıyor. Bu başarılı testler, NASA’nın önümüzdeki aylarda X-59’un ses hızının üzerinde uçarken üreteceği düşük gürültülü sesleri değerlendireceği döneme işaret ediyor.
X-59’un 25. uçuşu, Kaliforniya’daki Armstrong Uçak Araştırma Merkezi’nden gerçekleştirildi. Bu uçuşta, uçak Mach 1.2 hıza ulaşarak yaklaşık 49.000 feet yüksekliğe çıktı. Tüm test uçuşlarında olduğu gibi, X-59 bir takip uçağı eşliğinde uçtu ve bu uçağın ürettiği sesler, X-59’un sesini maskeledi.
Bu aşamaya gelinmesi, uçağın inşa edilmesinden önce yıllarca süren tasarım ve analiz çalışmalarının ardından gerçekleşti. Şimdi, X-59 ekibi, bilgisayar modelleri, rüzgar tüneli testleri ve diğer araçlarla yapılan tahminlerin uçuş testleriyle doğrulanmasının memnuniyetini yaşıyor.
“X-59 ile yaptığımız sürekli uçuş testlerinde, hem uçağın performansı hakkında değerli bilgiler edindik hem de uçağın tasarımındaki benzersiz zorlukları daha iyi anladık,” dedi NASA’nın Düşük Gürültülü Uçuş Gösterimi projesi yöneticisi Cathy Bahm. “Her test noktası modellerimizi ve tahminlerimizi doğrulamış ve uçağın performansı konusundaki güvenimizi artırmıştır. Her uçuş, X-59’un sessiz süpersonik uçuş yeteneklerini göstereceği bir sonraki aşamaya geçmemize yardımcı oluyor.”
X-59, ses hızının üzerinde uçtuğunda yüksek bir gürültü yerine sadece hafif bir “çıt” sesi üretmesi için özel olarak tasarlanmış çığır açan bir tasarım. Bu nedenle, inşaat başlamadan önce kapsamlı modelleme ve tasarım çalışmaları yapıldı. Şimdi, uçak uçuş testlerine tabi tutulurken, X-59 ekibinin kullandığı önemli araçlardan biri, gerçek zamanlı uçuş verilerini simüle edilmiş tahminlerle karşılaştıran “gerçek zamanlı dijital ikiz” sistemidir.
Şimdiye kadar, X-59’un gerçek dünya uçuş karakteristikleri – havanın içinde nasıl hareket ettiği ve ona etkiyen kuvvetlere nasıl tepki verdiği – simülasyonlarla yakından eşleşiyor. Bu benzerliklerin bazı örnekleri şunlardır:
- Uçağın kontrol edilebilirliği
- Kararlılık marjı, yani uçağın belirli koşullar altında kararsız hale gelmeye ne kadar yakın olduğu
- Uçuş yükleri, yani uçağın uçarken bükülmeye ve dönmeye çalışan kuvvetler ve gerilmeler
Ayrıca, X-59 beklenmedik bir şekilde dengesizlik veya aşırı titreşim gibi aerodinamik kuvvetlere bağlı sorunlar yaşamadı. NASA’nın test pilotlarından biri olan Nils Larson, X-59 uçuşlarını “heyecan verici ama sorunsuz” olarak tanımladı; bu da bir test pilotunun aradığı şeydir.
Uçak, basit hedeflere sahip ilk test uçuşlarından bu yana önemli bir yol kat etti. Başlangıçta güvenli bir şekilde uçup iniş yapma ve kararlılığı gösterme gibi temel amaçlarla sınırlı kalınırken, daha sonra Mach 1.4 (924 km/sa) hedef süratine ve 55.000 feet yüksekliğe ulaşması mümkün oldu. Kalan çalışmaların çoğu, uçağın güvenle çalışabileceği tüm koşulları – “düşük ve yavaş” uçuş dahil – kapsayan performans testlerine odaklandı.
Her uçuş, önceki uçuşlardan elde edilen bilgilere dayanarak tasarlandı ve testler sırasında X-59’un bileşenlerinin her türlü zorluğa yanıt verdiği görüldü. Örneğin, uçağın tek GE-F414 motoruna hava girişi sağlayan üst kısım, çeşitli manevralar ve koşullar altında beklendiği gibi performans gösterdi.
25 uçuş sadece hikayenin bir parçası. Her testten sonra, pilotlar, mühendisler ve bakım personeli, uçak ve uçuş verilerini inceler, sonuçları değerlendirir ve gerekli iyileştirmeleri yapar. Örneğin, çeşitli noktalarda kontrol yazılımında küçük ayarlamalar yapıldı ve sistemlerin önemsiz uyarıları dikkat uyarısı olarak yorumlamasına neden olan bir sorun düzeltildi.
Bu aşama, üzerinde çalıştığımız döneme işaret ediyor. Yeni bir uçak inşa etmek ve uçurmak olağanüstü bir başarıdır, ancak gerçek araştırmaların başladığı yer bir sonraki aşamadır.”
NASA’nın Quesst görevinde akustik doğrulama teknik lideri Larry Cliatt, “Bu aşama üzerinde çalıştığımız döneme işaret ediyor. Yeni bir uçak inşa etmek ve uçurmak olağanüstü bir başarıdır, ancak gerçek araştırmaların başladığı yer bir sonraki aşamadır.” dedi.
Yaklaşan akustik doğrulama test aşamasında, ekip X-59’u çeşitli kara ve hava tabanlı araçlarla sesini ölçmek ve karakterize etmek için uçuracak. Cliatt, “Akustik doğrulama, X-59’un tasarlanmış olan sessiz ‘çıt’ sesini üretebildiğini göstermek için kullanılan araçları ve yöntemleri test edecek” dedi.
X-59, NASA’nın ticari süpersonik uçuşu mümkün kılmayı amaçlayan Quesst görevinin merkezinde yer alıyor. X-59’un gelişimini
adresindeki blogdan takip edebilir ve uçağın konumunu
adresindeki takip aracından izleyebilirsiniz.
GÖZLEM DEĞERLENDİRMELERİ (1)