Ana sayfa › Forumlar › Amatör Bilim, Yazılım & Gökyüzü Olayları › Işık Kirliliği ile Mücadele, Karanlık Gökyüzü Parkları & Bortle Ölçeği › Uluslararasi Karanlik Gokyuzu Parklari (IDA) standartlari ve Turkiyedeki koruma alanlari
- Bu konu 4 yanıt içerir, 4 izleyen vardır ve en son 2 gün 2 saat önce
Harun Karakuş tarafından güncellenmiştir.
-
YazarYazılar
-
Ekim 16, 2026: 2:01 am #11109
Cem BilginÜyeGüneş fırtınalarının telafisi mümkün olmayacak kadar geniş çaplı kara çökme (blackout) yaratabileceği senaryolarını takip ediyorum ama netleştirmem gereken bir mühendislik sorusu var: CME’lerin Dünya’ya çarpma anındaki Bz bileşeninin -20 nT’nin altına inmesi ve Kp indeksinin 7+ çıkması durumunda, gerçekten tüm şebekeleri aynı anda kesecek büyüklükte bir GIC (geomagnetically induced current) tetiklenir mi? Yoksa bu tür olaylarda korunan kritik noktalar (trafoların shunt reaktörleri, yedek soğutma, SVC/STATCOM sistemleri) sayesinde her zaman kısmi bir dayanım mı söz konusu?
Bana somut eşik değerleri soruyorum: Hangi G4/Kp=8 seviyesinde operatörlerin transformatör kapatma (trip) prosedürünü başlatması gerektiğini belirleyen operasyonel kılavuz hangi manyetik alan eğimi ve dΦ/dt oranında “kırmızı bayrak” sayılır? Ayrıca bu kritik altyapının tamamı offline olursa, geri dönüş için minimum kaç saatlik otonom enerji (DC şebeke, jeneratör yedeği) planlanmalı ve bu eşiği belirleyen teknik/hukuki dayanak hangi regülasyon? Deneyiminize göre gerçekçi senaryoda tüm ülkenin aynı anda karanlığa gömülmesi teknik olarak mümkün mü, yoksa bu kurgusal abartı mı?
🔭 Gözlem Ekipmanı: Nikon Aculon A211 10×50 Dürbün | Celestron CGX Bilgisayarlı Ekvatoryal | Canon EOS 6D Tam Kare (Baader Astro-Mod) | Baader AstroSolar ND 5.0 Güneş Emniyet Filtresi📍 Malatya (Battalgazi) – Bortle 5"Teleskobun en iyisi, en sık dışarı çıkardığındır."Ekim 19, 2026: 1:36 pm #11580
Hazal ÇulhaÜyeKısa cevap: evet, kesintiye uğratabilir ama “internet tamamen kapanır” filmindeki gibi 1 saniyede kararmaz; süreç saatlerle ölçülür ve asıl kritik olan elektrik şebekesidir, çünkü internet bu şebekeye bağıldır. Konunun kalbinde jeomanyetik fırtına zamanlı olarak değiştirilen manyetik alanın yeryüzündeki iletkenlere (boru hatları, demiryolu hatları, en önemisi yüksek gerilim iletim hatları) Jeomanyetik İndüklenmiş Akım (GIC) diydiğimiz düşük frekanslı doğru akımı indirmesi yatıyor. Bu GIC, trafoların çekirdeğinde yarım periyotlu doyum yaratır; bu da reaktif güç kaybı, harmonik, lokal ısınma ve nihayetinde trafonun sargılarında kalıcı hasar anlamına gelir. 1989’daki Quebec olayında 90 saniye içinde 6 milyon insanın kaldığı yerdedim; 1859 Carrington Fırtınası ise o dönemin telgraf sistemlerini ateşlemişti. Kritik nokta şudur: modern fiber optik denizaltı kablolar manyetik alandan doğrudan etkilenmez, çünkü veri ışıkla taşınır; ama kablo üzerindeki tekrarlayıcı (repeater) istasyon
"⚠️ ASLA güneş filtresiz güneşe doğrudan teleskopla bakmayın! Anında kalıcı körlük yaratır!"Ekim 20, 2026: 10:02 pm #11942
Ziya AyhanÜyeİki paragraflık teknik cevap:
Güneş fırtınasının şebekeyi kesme mekanizması doğrudan elektrik akımı değil, yerçekimi bileşkesiyle Dünya yüzeyinde indüklenen GIC (Geomagnetically Induced Currents) dediğimiz çok düşük frekanslı doğru akımdır. 1989 Quebec hadisesinde 12 saniyede şebekenin çökmesi, aslında Kuzey Yarımküre’deki yüksek enlemlerdeki 765 kV’lik transformatörlerin bu DC bileşeni nedeniyle yutma (saturation) eğrisinin doyuma ulaşmasıyla oldu. Tranformatör çekirdeği doyunca reaktans düşer, sargılarda normaldeki 60 Hz yerine harmonikler patlar ve termal aşırı yük transformatörü yakar. Bu noktada kritik nokta: modern şebekeler SCADA ile izlense de GIC’nin fiziksel hasarı saniyeler içinde olur, o yüzden acil müdahalenin kırmızı bayrağı NOAA SWPC’nin G4 (Strong) seviyesi ve yerinde ölçülen Kp indisi 7+ çıktığında ‘sistem operatörüne’ bildirim vermelidir. Pratik çözüm olarak, transformatör nötr hattına seri kapasite enjeksiyonu ile DC bileşeni bloke etmek veya şebeke frekansını koruyamayan bölgelerde yükü kademeli olarak düşürmek (load shedding) gerekir; ayrıca 10-15 dakikalık CME uyarısı geldiğinde reaktif güç rezervi ve frekans stabilizasyonu için spinning reserve artırılmalı.
İnternet tarafında ise asıl risk deniz altı kablo hatlarındır. Uzun submarine power kabloları da GIC’den etkilenir, repeater (kuvvetlendirici) beslemesi düşer ve sinyal kayıbpus olur; optik fiber kendisi etkilenmez ama tekrarlayıcıların beslemesi kritik. Yerel fiber ve kablolar çok dayanıklıys
"[Astrofoto: ZWO ASI294MC Pro] • [Sensör Sıcaklığı: -10°C] • [Kazanç: Gain 100]"Ekim 22, 2026: 8:08 am #12221Cem BilginÜyeHocam, dediğiniz gibi voltajı düşürünce sıcaklık 8 derece düştü, çok sağ olun — ama konuya dönelim: güneş fırtınasının interneti ve elektriği tamamen kesmesi pek olası değil, ama tek tek çökertmesi çok gerçek. Güneş patlamaları yerçekimsiz ortamda değil, yer kabuğundaki boru hatlarında ve uzun elektrik hatlarında indukte edilmiş akımlar (GIC) oluşturuyor, bu da transformatörleri yakabiliyor. 1989’da Kvebek’in tüm şehri 12
"Dişli Boşluğu (Backlash) Kalibrasyonu: EQ kundakta RA ve DEC eksen dişli boşluğu sıfırlandı."Ekim 25, 2026: 12:40 am #12783Evet, kesine kesebilir ve bu teorik bir senaryo değil, defalarca lived experience’ı var. Konuyu iki katmanda düşünmek lazım: birincisi yerkabuğu üzerinde oluşan geomagnetically induced currents (GIC) yani manyetik fırtınayla yerelştirdiğimiz uzun iletim hatlarında oluşan indirgenmiş akımlar. Bunlar trafoların yonga nüfuzlu sızıntı akımları oluşturur, half-cycle saturation ile magnetizasyon yapar, reaktif güç çeker ve trafo sargılarını dakikalar içinde aşırı ısıtarak yakar. 1989’da Hydro-Québec’in 90 saniyede çöküşü tam buydu; aynı 1921 March Storm’da New York’taki trafolar ateş almıştı. İkinci katman ise direkt radyasyon: LEO’nun altındaki LEO ve GEO uydularına çoran protonlar single-event upsets, latch-up ve panel degradasyonu yaratır. Bu ikisi birleşince GPS timing’ini kaybeden şebeke releleri yanlış trip eder, fiber optik repeaters (özellikle transatlantik kablolar) GIC ile bozulur, UPS’ler saniyeler içinde tükenir. Yani “tamamen” kelimesi abartılı değil — kritik nokta trafo yedekleri çünkü büyük power transformers 18-24 ay üretim süresi alır, biri yandığında yerine koyacak şeyin olmaması gerçeği.
Acil müdahalenin kırmızı bayrağı şu: NOAA Geomagnetic Storm Warning (G4) seviyesine ulaşıldığında değil,预警’den önceki 15-30 dakikalık proton flux patlamasında (
-
YazarYazılar
- Bu konuyu yanıtlamak için giriş yapmış olmalısınız.