Uzayda bu gün! 21 Eylül 2003: NASA’nın Galileo uzay aracı, Jüpiter’e giriş yaparak görevini ateşli bir sonla tamamladı

21 Eylül 2003’te NASA‘nın Jüpiter ve uydularına yönelik Galileo misyonu, uzay aracının gezegenin yoğun atmosferine dalarak yok olmasıyla sonuçlandı. 14 yıllık keşif yolculuğunun ardından, yakıtı tükenen Galileo bilerek Jüpiter’in içine yönlendirildi ve yüksek sıcaklıklarla parçalandı.

Misyon, 1989’da uzay mekiğinin yük bölmünden fırlatılan Galileo’yu 1995’te Jüpiter yörüngesine yerleştirdi. Gaz devi üzerinde 14 yıl süren çalışmaların ardından, yakıtı tükenen ve artık kontrolü kaybedilen araç, NASA’nın isteğiyle gezegenin atmosferine dalacak şekilde programlandı.

Jüpiter’in sırlarını açan ilk yolcu

Galileo, bir gezegeni yörüngeye oturtan ve atmosferine bir prob gönderen ilk uzay aracıydı. Üç Jüpitar uydusunun yüzeyinin altında tuzlu su bulunduğuna dair kanıt bulan araç, bu bulgu bilim dünyasında büyük ses getirdi.

Araç, yakıtı tükenince düşmanın önüne geçmek için bilerek bir çarpışma güzergahına alındı. NASA’nın amacı, içlerinde yaşam barındırabileceği düşünülen suyun bulunduğu uydulara bu eski aracın çarpmasını engellemekti. Böylece Galileo, hem kendisi hem de hedeflediği uydular için güvenli bir son buldu.

Jüpitar’ın uydularının yüzeyinin altında tuzlu su bulunduğu yönünde kanıt bulan ilk araç olmanın yanı sıra, misyonumuzun sonunda uzay aracımızın bu uydu’lara çarpmasını önlemek için onu bilinçli olarak gezegenin atmosferine yönlendirdik.

NASA

Misyonun mirası ve koruma bilimi

Jüpitar’a yönelik bu, türünün ilk örneği bir misyondu. Güneş sistemimizin en büyük gezegeninin etrafındaki aşırı sert radyasyon ortamına dayanacak şekilde tasarlanmış özel bir yörünge aracıydı.

Rönesans dönemi İtalyan bilim insanı ve 1610’da Jüpitar’ın uydularını keşfeden Galileo’nun anısına adlandırılan araç, devi incelemek için dokuz temel aleti taşıyordu. Ayrıca gezegene dalarken atmosfer ölçümleri yapan kendi alet setine sahip, genişliği 127 santimetre (50 inç), ağırlığı 339 kilogram (750 pound) olan küçük bir “Atmosfer Probu” da taşıyordu.

Misyonun ömrü boyunca çok sayıda önemli bulgu ortaya koyan Galileo, NASA tarafından görev süresi sona ermeden önce üç kez uzatıldı. En büyük uydu olan Ganymede’in kendi manyetik alanına sahip olduğu bulundu; Jüpitar’ın atmosferinin Dünya’nakine göre 100 kat daha fazla volkanik faaliyete sahip olduğu ortaya çıkarıldı ve gezegen üzerinde amonyak bulutlarının gözlemlendiği ilk kez görüldü.

Ayrıca buzlu kabuğun altında su barındırdığı düşünüilen Europa uy dusunun incelenmesi, misyonun en çarpıcı bulgularından biri oldu. Bu, Galileo bilim ekibinin ortaya koyduğu sayısız Jüpitar keşfinden sadece küçük bir kısmıydı.

Son aşama ve sonraki nesillere yol açması

Galileo, ilk görevini 1997 Aralık ayında tamamladı; uzatılan görevler uçuşu 2003 yılına kadar sürdü. Toplamda Jüpitar’ın uydu’larına 35 kez yaklaştı; bunların 11’i Europa, her biri sekiz Callisto ve Ganymede, yedi Io ve bir tanesi de Amalthea’ydı.

Jüpitar’a yönelik bu özel yörünge aracı, dış gezegenlere yapılan özelleştirilmiş yörünge çalışmalarına zemin hazırladı. Bugün Jüpitar’da faaliyet gösteren misyonlar da bu mirasın devamı niteliğindedir.

Galileo’nun sonu aynı zamanda NASA için bir gezegen koruma dersi niteliği taşıdı. Ajans, daha sonra Saturn’un buzlu uydularını da kirletmemek amacıyla Cassini misyonunun “Büyük Final” adı verilen benzer bir dalış yapmasını sağladı.