21 Ekim 2008: Hindistan Ay Görevine Chandrayaan-1 ile Başladı

21 Ekim 2008’de Hindistan Uzay Araştırmaları Örgütü (ISRO), ayına yönelik ilk görevini başlattı. Göreve Chandrayaan-1 adı verildi ve hem yörünge aracı hem de çarpan (impactor) bileşenlerinden oluşuyordu.

Chandrayaan-1, Hint roketi olan Kutupsal Uydu Fırlatma Aracı (Polar Satellite Launch Vehicle, PSLV-XL) ile Satish Dhawan Uzay Merkezi’nden fırlatıldı. (Fırlatma EDT ile saat 21:52’de gerçekleşti; ancak fırlatma alanında yerel saatle 22 Ekim’de yaklaşık 06:22’ydi.)

Üç hafta kadar sonra ay yörüngesine ulaşan araç, Ay Çarpan Probesini bıraktı; bu probe 14 Kasım’da ayın içine çöktü. Chandrayaan-1’in geri kalan uzay aracı yörüngede kaldı ve yaklaşık bir yıl boyunca aydan topladığı verileri yeryüzüne iletti. Görev, bilim insanları probe ile iletişimi kaybettiğinde planlanan bitiş tarihinden 14 ay önce ani bir şekilde sona erdi.

21 Ekim 2008 EDT’de (Hindistan’da yerel saatle 22 Ekim’de) Chandrayaan-1 ay görevini fırlatan bir Hint PSLV roketi. (Görsel kaynağı: ISRO)

Neden önemliydi

Hindistan Uzay Araştırmaları Örgütü (ISRO), Hindistan’ın uzay ajansının tarihte ilk kez gerçekleştirdiği derin uzay görevi olan Chandrayaan-1 ay görevinin başarısı için çok şey koyuyordu. Aynı zamanda, kendi mürettebatlı uzay aracını fırlatmayı ve bir uzay istasyonu kurmayı umduğu bir ülke olan Hindistan için ayın yapılan ilk görevdi.

Chandrayaan-1, Hindistan’ın uzay programının ay görevleri başlatabileceğini göstermekten öteye geçti; aydaki su buzu kanıtı gibi olağanüstü bilimsel sonuçlar da getirdi.

“Eylül 2009’da bilim insanları, ayın yüzeyinin kutup bölgelerinde genellikle hidroksil- ve/veya su içeren moleküllerle ilişkilendirilen soğurma özellikleri tespit eden Amerikan M3 aracının topladığı veri sonuçlarını yayımladı,” NASA bir görev özetiyle ilgili olarak belirtti.

Uzay aracı ayı çalıştırmak için 11 instrument taşıyordu; bunların beşi ISRO tarafından üretildi. Geri kalanları ise Avrupa Uzay Ajansı ve NASA için deneylerdi.

“Hint araçlarının beşine ek olarak, uzay aracı Birleşik Devletler, Birleşik Krallık, Almanya, İsveç ve Bulgaristan’dan bilimsel ekipmanlar taşıyordu,” NASA söyledi.

Chandrayaan-1’in ay yörüngesine girmesi 8 Kasım 2008’e kadar sürdü; burada Ağustos 2009’da iletişim kaybedilene kadar kaldı, büyük olasılıkla aşırı ısınmadan kaynaklanan bir güç kaynağı arızası nedeniyle.

“Bu, uzay aracının planlanan iki yıllık ömrünün altındaydı; ancak ISRO, o zamana kadar görev hedeflerinin en az %95’inin gerçekleştirildiğini belirtti,” NASA yazdı.

Hindistan’ın Chandrayaan-1 uzay aracında yer alan NASA’ın Mini-SAR aracı, su buzu içeren 40’dan fazla küçük krater buldu. Bu kraterlerin çapları 1 ile 9 mil (2 ile 15 km) arasında değişiyor. (Görsel kaynağı: NASA)

Hindistan Chandrayaan-1 ile ayda kalmadı. 2019’da ülke, Vikram iniş aracını ve Pragyan gezginini taşıyan Chandrayaan-2 yörünge aracını fırlattı. Chandrayaan-2 başarılı bir şekilde ay yörüngesine ulaştı, ancak Vikram inişi başarısız oldu.

2023’te Chandrayaan-3 görevi izledi; bu, ayın güney kutbu yakınlarına yeni bir Vikram iniş aracını ve Pragyan gezginini başarıyla indirdi. Hindistan, ay örneklerini yeryüzüne getirmek için 2028’de Chandrayaan-4 görevini fırlatmayı planlıyor.